چرا 10 کشور در حال حمله به یمن هستند؟

نویسنده: Jeremy Shapiro

ترجمه و تجزیه و تحلیل: کارگروه ژئوپلیتیک

احتمالاً دخالت ناگهانی 10 کشور در جنگ نظامی یمن، برای اکثر آمریکایی­ها گیج­کننده است. ما در موسسه Brookings طرفدار این ایده هستیم که "خدا جنگ را خلق کرده است، پس آمریکایی­ها می­توانستند جغرافیا یاد بگیرند". تئوری ما در موسسه Brookings نتیجه همین ایده است و ما به آن به شکل یک مدل تجاری نگاه می­کنیم. تئوری ما در Brookings این است که اگر اعضای ما به اندازه کافی نسبت به کشورهای دارای وضعیت ظاهراً تیره و تار آگاهی داشته باشند، زمانیکه جنگ­ها در کشورهای مذکور تمام شوند، ما آماده خواهیم بود تا تئوری مذکور را به عموم مشتاق آموزش دهیم..

بنابراین درس امروز در یمن است، چیزی که ما با اطمینان از آن در مرکز سیاست خاورمیانه Brookings آگاه هستیم. یمن کشوری است در خاورمیانه که ظاهراً سابقه طولانی از مناقشات جنگی داشته است. مهم­ترین صادرات یمن، مواد نفتی است و این مسئله ممکن است برای آمریکایی­ها مهم باشد. باتوجه به مأموریت ما نیز، تعدادی از محققان Brookings گاهی اوقات برای این موضوع سر و دست می­شکستند، تنها به امید روزی که شما خواننده عزیز با تنظیم صحیح زاویه دید خود نسبت به جنگ، چیزی را ببینید که باید درباره این مکان بدانید. یکی از محققان مرکز سیاست خاورمیانه (خانم جنیفر ویلیامز)، به خوبی اکثر کارهای اخیر انجام شده بر روی یمن را جمع­آوری کرده است و به عنوان مطلبی در وبلاگ Markaz Blog گذاشته است. برخی از مهم­ترین بینش­های برداشت شده از کار انجام شده توسط آنها که می­تواند به ما در جمع­بندی مفهومی از تحولات چند روز اخیر یمن کمک کند، عبارت است از:

  1. ایالات متحده آمریکا قبلاً نیز علیرغم اینکه به این مسئله توجه داشته باشد یا خیر، به خوبی و به شکلی عمیق با یمن درگیر شده بود. برای چندین سال، ایالات متحده آمریکا با همدستان دولت یمنی بطور کامل می­جنگید. آمریکا همچنین از نیروهای خاص و هواپیماهای بدون سرنشین در برابر القاعده در شبه جزیره عربستان استفاده می­کرد. اکثر سران مخالف تروریسم، القاعده را تنها گروه تروریستی خطرناک برای آمریکا می­بینند، چراکه قبلاً نشان داده شده است که این گروه پتانسیل حمله به اهداف آمریکایی را دارد. یکی از اعضای ارشد Brookings (آقای دان بایمَن) در سال 2013 گزارشی را در رابطه با بحث بر سر تلاش­های ثمربخش آمریکا در برابر ضدتروریسم آمریکا نوشت. ولی اکثر کارشناسان این سوال را مطرح کردند که آیا واقعاً این تلاش­ها نتیجه­بخش بوده است و اینکه آیا نقشی در ثبات یمن داشته است. حداقل، سقوط اخیر دولت یمن توسط حوثی­ها (گروهی که توسط ایرانی­ها پشتیبانی می­شوند) نشان مـــی­دهد که حتماً سوء ظن کارشناسان صحیح است.
  1. یمن در مکانی خیلی نزدیک به عربستان سعودی واقع شده است و این مسئله خیلی مهمی است. به دلایل تاریخی و جغرافیایی، سعودی­ها به شدت نسبت به تحولات یمن مشتاق هستند. برای آنها ممکن نیست که کنار بایستند و نظاره­گر آن باشند که گروهی با حمایت ایران کنترل یمن را در دست بگیرد. دو تن از اعضای ارشد Brookings (بروس ریدِل و کِن پولاک) چندین ماه است که در اتاق­های بحث و گفتگوی مختلف به این مسئله اشاره کرده­اند. حتی بروس ریدل بطور ویژه به این موضوع اشاره کرده است که تمایل پادشاه جدید عربستان سعودی آن است که یمن را نخستین اولویت خود قرار دهد.
  1. سعودی­ها علاقه دارند ایالات متحده آمریکا را نیز درباره مسئله یمن و به شکلی فراتر از سطح ضد تروریسم درگیر کنند. عربستان سعودی از اکثر مهم­ترین متحدان عربی خود دور است. علاوه بر این، نقش مهم آن در بازار جهانی انرژی و همچنین همکاری آن با ایالات متحده آمریکا در دوئل کشمکش با ایران و دولت اسلامی (داعش)، نشان­دهنده آن است که ایالات متحده آمریکا به خوبی و با دقت کافی مراقب کلیه اتفاقاتی که برای عربستان سعودی می­افتد، می­باشد. حقیقتاً به همین دلایل، مارتین ایندیک موضوعی را تحت عنوان «نظام هرج و مرج» نوشت و در آن عنوان کرد که ایالات متحده آمریکا باید حتی وارد مرحله عمیق­تری از اتحاد خود با عربستان سعودی شود.

 

  1. در راستای چنین منطقی، کِن پولاک با هوشمندی بیشتری به مسئله نگاه کرده است و با تمرکز بر روی مطالب بلاگ Markaz، به این موضوع اشاره می­کند که دخالت عربستان سعودی در یمن غیرقابل درک بوده و احتمالاً خیلی نزدیک به سُست شدن کاملاً جدی نظام سلطنتی ضعیف سعودی هستیم. او به این نکته اشاره می­کند که تنها دلیل خوب برای آنکه ایالات متحده آمریکا نیز در یمن درگیر شود، آن است که بتواند تلاش­های نظام سعودی را بطور مستقیم دیدبانی کرده و بدین ترتیب از بدترین غرایز عربستان جلوگیری کند.

تمام ملاحظات مطرح شده ما را به دایره­ای از سوالات هدایت می­کند که آیا واقعاً مهم­ترین تمایل آمریکا، درگیر شدن در دخالت صورت گرفته توسط عربستان سعودی در یمن است. چیزی که کاملاً مبرهن است، آن است که در خاورمیانه همه چیز امکان­پذیر است و به زبانی ساده­تر، ممکن است به هرجای دیگری نیز مربوط ­شود. بنابراین با اعلان هر بخشی از خاورمیانه به عنوان یک نقطه مهم و حیاتی، قطعاً ایالات متحده آمریکا اذعان کرده است که وضعیت آنجا مبهم (تیره و تار) است.

این موضوع زمانیکه نواحی مذکور اقبال خوبی در حفظ ثبات خود داشته­اند، خیلی بد نبوده است. امروز سوریه، عراق، لیبی، یمن، لبنان و احتمالاً در آینده­ای نزدیک تونس و عربستان سعودی دچار بی­ثباتی خواهند شد. شاید زمان آن است که به این مسئله توجه کنیم که آیا تمایل مبرم و ضروری آمریکا در خاورمیانه، به فراتر از توانمندی­های آن کشور نسبت به محافظت از آنها کشیده شده است.

10 کشوری که درگیر مداخله با یمن بوده­اند عبارت­اند از: عربستان سعودی، بحرین، قطر، کویت، امارات متحده عربی، مصر، اردن، مراکش، سودان و پاکستان.

درباره نویسنده:

Jeremy Shapiro : نویسنده سایت Brookings، عضو کارکنان برنامه­ریزی سیاست در وزارت امور خارجه ایالات متحده آمریکا.

منبع: http://www.brookings.edu