پيامدهاي حوادث تروريستي داعش در پاريس

گروه/ معاونت*

محیط پیرامونی و بین­الملل

موضوع/ عنوان * (3 تا 10 کلمه)

پيامدهاي حوادث تروريستي داعش در پاريس

چکیده*(30 تا 70 کلمه)

این عملیات تروریستی دارای چهار پیامد مهم به شرح زیر بود:

  1. تقويت راست‌گرايان افراطي،
  2. تأثير فردي بر جامعه فرانسه،
  3. تهديد به بستن مرزها،  

     4- تشديد موج‌هاي اسلام‌هراسي و برقراري مقررات محدودکننده.          

متن تحلیل* (120 تا 400 کلمه)

اهداف داعش از عمليات تروريستي در فرانسه

براساس قرائن و شواهد، حدس و گمان و يا مبتني بر عقل و استدلال مي‌توان اهداف زير را در رابطه با نيات و مقاصد داعش در حمله به پاريس برشمرد: (البته بدون اولويت‌بندي)

1- انفجارهاي پاريس يک شب قبل از نشست وين 3 برگزار شد. پس هدف مي‌تواند بر هم زدن آرامش و مصالحه سياسي باشد. معناي اين اقدام اين است که به محض اينکه به مصالحه سياسي در سوريه نزديک مي‌شويم، احتمال عمليات داعش بيشتر مي‌شود. در اين چارچوب بازپسگيري شهر سنجار هم مثل کنفرانس وين مي‌تواند در عزم داعش مؤثر بوده باشد، بر اين پايه داعش مي‌خواست بگويد:

اولاً، ما را در اين فرآيند ناديده نگيريد،

ثانياً، اگر بخواهيد ما را لحاظ نکنيد خانه‌هايتان را به سرتان خراب و کشورهايتان را بي­ثبات و ناامن مي‌کنيم.

همچنين اگر هدف داعش تحت تأثير قرار دادن اجلاس وين باشد به اين معناست که داعش مي‌گويد ما يک گروهک تروريستي کوچک نيستيم که محدود به سوريه و عراق باشد. پس براي نابودي داعش دير است. بنابراين بپذيريد که ما بخشي از راه‌حل هستيم و نه مشکل، که آن را از بين ببريد. لذا داعش مي‌خواهد خود را اثبات کند.

بديهي است که اجلاس وين حتي با حضور فرانسه و فابيوس تشکيل شد و حداقل در سطح سياسي مسير طبيعي خود را در حد يک اجلاس طي نمود و داعش در اين ميان جايي نداشت (پس داعش به هدف خود نرسيده است).

2- با توجه به پيچيدگي و چندلايه بودن پديده داعش و تناقضات عملياتي آن، هدف ديگر آن مي‌تواند تحريک افکار عمومي فرانسه و ساير کشورهاي غربي براي تشديد حملات نظامي به مواضع داعش باشد که اگر اين باشد، عمليات داعش عقلاني به نظر نمي‌رسد، زيرا بيشتر به خودکشي قبل از مرگ حتمي به‌نظر مي رسد. شايد براي توجيه اين اقدام غيرعقلاني فرضيات زير متصور است:

الف- اولين و ساده‌ترين آن، «ساختار غيرمتمرکز رهبري داعش و جزيره‌اي عمل کردن» آن و احتمال انجام اين حملات توسط هسته‌هاي مستقل و ناهماهنگ گروه داعش در اروپاست.

ب- دومين فرضيه اين است که با توجه به برخي جنبه‌هاي پررنگ موعودگرايي در آموزه‌هاي داعش، حملات اخير در پاريس اقدامات انتحاري، غيرعقلاني و آخرالزماني بوده است.

3- هدف مفروض ديگر اين است که شايد داعش اميدوار است تا با اين حملات سطح بحران سوريه را از يک بحران محدود و منطقه‌اي به يک بحران فراگير جهاني عليه حکومت فعلي سوريه تبديل کند و آنها را عميق‌تر درگير اين جنگ کند. جنگي که تصور مي‌کند در نهايت به سرنگوني حکومت بشاراسد خواهد انجاميد.  به‌عبارت ديگر داعش و حاميانش در منطقه از مدت‌ها پيش به اين نتيجه رسيده‌اند که تا زماني‌که قدرت‌هاي منطقه‌اي، بازيگران عمده جنگ سوريه هستند و قدرت‌هاي جهاني به‌طور مستقيم درگير اين جنگ نشده‌اند، توان سرنگوني بشار اسد را نخواهند داشت. لذا در پي تکرار تجربه ليبي در سوريه بوده و اين همان پروژه «جهاني کردن بحران سوريه» است. در واقع بعد از شکل‌گيري ائتلاف چهارگانه روسيه/ عراق/ سوريه و ايران، بحران منطقه‌اي سوريه عملاً ويژگي‌هاي يک بحران جهاني عليه داعش و حاميانش را يافت. گرچه ائتلاف آمريکاي ضدداعش عملاً به ائتلاف عليه دولت بشار اسد انجاميد. در هر حال تشديد مداخله غرب در منطقه، جرياني فراتر از داعش است. يعني کشورها و گروه‌هاي ديگر هم مي‌خواهند مثل ترکيه و عربستان و قطر به داعش ...

4- هدف ديگر داعش  ايدئولوژيک (در مقابل مؤمنان به پيامبر و تحقير مسلمانان در فرانسه) و دفاع از کيان پيامبر و مقابله با کفر است. در اين صورت بايد گفت اقدامات وحشيانه اين گروه نه‌تنها کمکي به اسلام نکرده، بلکه بيشتر به چهره نوراني دين مبين اسلام لطمه وارد ساخته است. ديني که کشتن يک انسان بي‌گناه را همچون کشتن بشريت معنا کرده است. «من قتل‌النفس بغير فکاني قتل‌الناس جميعاً». و باز اگر داعش به‌دليل ايدئولوژيک به غرب و فرانسه حمله کرده است، رژيم صهيونيستي که بزرگ‌ترين اشغالگر سرزمين‌هاي اسلامي، نژادپرستي و اسلام‌ستيزي است، استحقاق بيشتري براي حمله دارد. پس داعش دروغ مي‌گويد.

5- هدف ديگر داعش مي‌تواند گوشمالي فرانسه و هشدار به ديگر کشورهاي غربي به‌دليل مداخله نظامي و بمباران موانع داعش باشد (به‌ويژه 5 روز قبل از اعزام ناو شارل دوگل به منطقه). در اين صورت تجربه 11 سپتامبر نشان مي‌دهد که اقدامات تروريستي آنها عليه مردم بي‌گناه تنها ثمره‌اش مصمم‌تر کردن کشورهاي غربي براي مداخله در کشورهاي مسلمان جهت مقابله با افراط‌گرايي مذهبي و طائفه‌اي و البته جلب حمايت افکار عمومي جهاني است. اقداماتي که به نوبه خود سرآغاز دور جديدي از مداخله نظامي، آشوب و ناامني در کل منطقه است. هر چند بايد پذيرفت که واکنش فرانسه در حد و اندازه آمريکا در حادثه 11 سپتامبر نخواهد بود. ضمن اينکه سوريه با افغانستان متفاوت است. اما اين استعداد را دارد که دير يا زود کشورهاي غربي به اين نتيجه برسند که داعش بايد ريشه‌کن شود و در غير اين صورت پيامدهاي آن وخيم خواهد بود. (نشانه‌هاي اين تحول مثبت است).

6- هدف ديگر داعش ايجاد رعب و وحشت در ميان مردم عادي براي بزرگ‌نمايي و قدرتمندجلوه دادن خود است. حمله برنامه‌ريزي شده به چند مرکز مختلف در يکي از پيشرفته‌ترين کشورهاي اروپايي به هر حال تصويري هولناک از يک گروه تروريستي به نمايش مي‌گذارد و اين البته براي تمامي کشورهاي غربي و ائتلاف ضد داعش مهم است. بنابراين «هدف اصلي داعش جاه‌طلبي براي نمايش قدرت و بزرگ‌نمايي در چشم حريفان و خط و نشان کشيدن براي آنهاست».

مع‌الوصف اينگونه اقدامات تروريستي مجدداً پروژه «مشروعيت بخشي مداخله نظامي در غرب آسيا» را کليد مي­زند که نه به نفع کشورهاي اسلامي و نه ج.ا.ايران است. داعش البته يک پيام ديگر هم به غرب مي‌دهد که حتي اگر موفق به پايان دادن به بحران سوريه گرديد، در مبارزه با ايدئولوژي تکثيرشده داعش ناکام خواهند ماند.

7- بيشتر تحليل­گران منطقه‌اي و بين‌المللي بر اين نکته اجماع دارند که يکي از هدف‌هاي داعش در حمله به پاريس تأثيرگذاري بر سياست‌هاي مهاجرتي فرانسه و ديگر کشورهاي اروپايي و سخت‌گيري بر مسلمانان مهاجر يا مقيم است. اين موضوع از دو طريق به نفع داعش بوده و عضوگيري آن را در سوريه و اروپا تسهيل خواهد کرد.

از يکسو، عدم پذيرش مهاجران سوريه، تعداد بيشتري را به اقامت اجرابي در سوريه وادار خواهد کرد و با توجه به اعمال خشونت‌ داعش بر آنها، برخي بالاجبار به داعش مي‌پيوندند. از سوي ديگر در اروپا هم سخت‌گيري و تبعيض بيشتري عليه مسلمانان مهاجر و مقيم، عملاً عضوگيري داعش را از ميان مسلمانان ناراضي آسان خواهد نمود.

8- هدف ديگر شايد اين نکته باشد که داعش در تحليل خود به اين جمع‌بندي رسيده، شرايط جهاني، حفظ سرزمين را براي داعش نمي‌پذيرد. بنابراين تنها راه باقي‌مانده، ضمن نزديکي اين گروه‌ها براي ائتلاف با يکديگر، بردن لبه مرز عمليات به خارج از سوريه و عراق است تا دشمن در درون مرزهاي خود با مشکلات سياسي و امنيتي روبه‌رو شود. داعش در مقايسه با ساير گروه‌هاي تکفيري و تروريستي بيشترين اتباع خارجي را در خود دارد. حاميان اين گروه در طيف وسيعي از کشورها پراکنده‌اند. بنابراين اين هدف محملي براي توجه و تمرکز در کوتاه‌مدت و حتي ميان‌مدت دارد.

تأثير حوادث پاریس بر ج.ا.ايران

با توجه به مطالب پيش‌گفته، تأثير حوادث پاريس بر امنيت ملي ج.ا.ايران عبارتند از:

1- حضور نظامي بيشتر غرب در منطقه هم با اصول و مباني سياست خارجي ج.ا.ايران ناهمخوان و ناهمپوشان است و هم تنش در منطقه را بيشتر مي‌کند. بديهي است که در اين شرايط علاوه بر اينکه از ايران بايد صدايي واحد بيرون بيايد ج.ا.ايران بايد منادي صلح و ثبات شود. بازخواني و بازطراحي راهبردهاي سياسي، نظامي، امنيتي و اطلاعاتي کشور ممکن است يک ضرورت باشد و مؤثرتر واقع شود.

2- از آنجا که اينگونه اعمال تروريستي به نام اسلام صورت مي‌گيرد يا حداقل اين گروه‌ها ادعاي مسلمان بودن دارند هم ج.ا.ايران و هم ساير کشورهاي اسلامي مسئوليت خطيري پيدا مي‌کنند، زيرا اين گروه‌هاي افراطي آبروي اسلام را مي‌برند و بالطبع فشار بر مسلمانان مقيم کشورهاي غربي بيشتر مي‌شود. از اين‌رو بايد يک فضاي حمايتي براي مسلمانان ايجاد شود. نامه مقام معظم رهبري که 10 ماه پيش پس از ترور شارلي ابدو و 16 روز پس از تحولات پاريس در دو نوبت نوشته شد در همين راستا قابل تحليل و قابل توجيه است.

3- احتمال دارد حلقة فشار بر ج.ا.ايران در منطقه کامل شود و برخي بر اين باورند که ج.ا.ايران در فرآيند بازي روسيه و آمريکا قرار گرفته است. در اين صورت حتي نشاندن محور مقاومت در پاي ميز مذاکره دور از دسترسي نيست و حتي ممكن است که چهره­ي تازه‌اي از تهديدها در فضاي جنگ‌هاي نيابتي مثل بازيگران تکفيري جلوه‌گر شود و بحران‌هاي امنيتي موجود در منطقه بدل به زيرساخت‌هاي تعامل منطقه‌اي با آمريکا شوند.

سوتیتر *

پیامدهای حوادث تروریستی.

واژگان کلیدی*(3 تا 6 واژه)

پاریس، تروریسم، داعش، مرگبار.

تصویر

 

اخبار هفته مرتبط

نشست راهبردی و تخصصی در تاریخ 18/9/1394