ملاحظات و مفروضات داعش در حمله تروریستی پاریس

گروه/ معاونت*

محیط پیرامونی و بین­الملل

موضوع/ عنوان * (3 تا 10 کلمه)

ملاحظات و مفروضات داعش در حمله تروریستی پاریس

چکیده*(30 تا 70 کلمه)

در 13 نوامبر 2015 برابر با 22 آبان 1394 معروف به جمعه سياه، مردم پاريس با سه عمليات بمب‌گذاري و 6 عمليات انتحاري که منجر به کشته شدن 129 نفر و مجروح شدن 350 نفر مواجه گرديدند در اين حوادث، پنج فرانسوي و سه بلژيکي توانستند با گذر از کليه حلقه‌هاي امنيتي فرانسه، مقدار قابل توجهي سلاح و مهمات وارد پاريس کرده و شش مرکز تجمع مردم عادي را شناسايي و با خونسردي کامل طي يك عمليات انتحاري مردم بيگناه را قتل عام نمودند. در اولين موج حمله، دو بمب‌گذار انتحاري وارد ورزشگاه شده که متعاقب آن دو نفر مسلح به تالار موسيقي حمله کرده و جماعت حاضر را به گروگان گرفتند.           

متن تحلیل* (120 تا 400 کلمه)

ملاحظات و مفروضات داعش:

1- حملات 13 نوامبر پاريس بيانگر آن است كه «داعش هم خلافت است و هم شبکه». «داعش در غرب آسيا به‌دنبال جاي پا مي‌گردد و در اروپا به‌دنبال رد پا»، به اين معنا ابوبکر بغدادي اشتباه بن‌لادن را تکرار نمي‌کند و مثل القاعده عمل نمي‌کند. همين مسئله، يعني اينکه «تفاوت داعش با القاعده داشتن قلمرو و جغرافياست» تا بتواند انديشه و ايدئولوژي خود را در اين سرزمين اشتغال شده به‌عنوان خلافت اسلامي اجرا نمايد.

2- داعش به‌جاي نشانه گرفتن آمريکا، سراغ سرزمين‌هايي مي‌رود که حداقل در يک خصلت اساسي مشترکند و آن «گسل و شکاف اجتماعي» است. داعش در عراق و شام هم با استفاده از همين شکاف قدرت گرفت. شکاف قوميت‌ها و شکاف مذهبي و شکاف‌هاي نوظهور ـ پساصدام ـ سياسي و اجتماعي بر اين اساس سياست‌هاي فرانسه در قبال مسلمانان چندميليوني اين کشور تبعيض‌آميز بوده و مسلمانان جذب جامعه فرانسه نشده‌اند. يا اصطلاحاً Integrale نشده‌اند. از حيث اقتصادي نيز بيکاري و رکود و فشار بر مسلمانان زياد و موجب محروميت آنان شده است. مسلمانان در اولويت استخدامي قرار نمي‌گيرند. از اين حيث سرخوردگي و تمايل به افراطي‌گري و خشونت در آنها زياد شده است. فلذا اينکه چرا اينگونه عمليات‌ها در فرانسه زمينة بيشتري دارند تا آمريکا که رهبري ائتلاف ضد داعش را برعهده دارد، دليل عمده‌اش اين است که جمعيت مسلمانان در آمريکا به نسبت جمعيت آمريکا زياد نيست. از سوي ديگر مسلمانان آمريکا رويکردي منفي و خصمانه به دولت آمريکا ندارند. اما در فرانسه کاملاً برعکس است. فرانسوي‌ها بسيار به سکولاريسم خود مي‌نازند. منع استفاده از حجاب زنان در مدارس و ادارات دولتي، تمسخر مذهب در نشريات طنز، ترکيبي پيچيده از رويکرد تهاجمي فرانسه و آزادي بيان و سکولاريسم گسترده (به‌ويژه پس از جنگ‌هاي الجزاير)، کشور فرانسه را براي مسلمانان آنجا منزجر کننده ساخته است.

3- خشونت محوري داعش جنبه تئوريک زيادي ندارد. چون که تئوريزه کردن خشونت با آموزه‌هاي پيامبر اکرم(ص) همخواني ندارد. «خشونت داعش عارضي اسلام است نه جوهري اسلام». در واقع منظور واقعي داعش از اعمال خشونت عمده معطوف به انتقام‌گيري حزب‌الله است، مثلاً لباس نارنجي را بر تن اسيران مي­كند تا شبيه زندانيان گوانتانامو جلوه کند. بنابراين خشونت داعش نه ناشي از مباني اسلامي، بلکه از تزريق انديشه سياسي بعث براي کسب قدرت است.

نکته مهم‌تر آنکه جنبه بعثي و تحقيرآميز بودن آن نيز برگرفته از تاريخ خود اروپا هم است. يعني سربازان و مزدوران و افسران نظامي رسمي بيکار شده از جنگ‌هاي اروپا که در جست‌وجوي هويتي افتخارآميز، هنر جنگ‌آزمايي خود را در اختيار دولت‌ها قرار مي‌دادند و به شکل پول نقد يا واگذاري زمين پاداش مي‌گرفتند. داعش هم اين را تجربه مي‌کند. اما داعش فراتر از آن، خود را نيز مسلح به ايدئولوژي مذهبي کرده و راهبرد اعمال خشونت را خشن‌تر و بيشتر از مزدوران گذشته ايفا مي‌نمايد.

4- داعش برخلاف القاعده، غربي‌ها، مسيحي‌ها، صهيونيست‌ها و کفار غيرمسلمان را عدوالبعيدي مي‌داند و فعلاً کشتار و پاک‌سازي ديگر مسلمانان را که به‌ زعم آنها از اسلام منحرف شده‌اند در اولويت خود قرار داده است. لذا افزون‌بر حمله به پاريس و يا جاهاي ديگر در اروپا، حتي سربريدن اتباع آمريکا هم با اصول و ايدئولوژي اعلام‌شده داعش در مورد عددالبيعه سازگاري ندارد. همچنين در انديشه داعش دو مفهوم اساسي «جهاد و مهاجرت» اهميت کليدي دارند. البته مهاجرت به سمت سرزمين‌هايي که داعش در اختيار دارد (فعلاً سوريه و عراق) و جهاد در دفاع و توسعه همان سرزمين (عراق و شام) بنابراين مهاجرت فهرستي به سرزمين‌هاي ديگر با اصول داعش در تعارض است (پس هدف اين حملات را بايد در جاي ديگري جست‌وجو کرد).

5- فارغ از حادثه تروريستي پاريس و يا جاهاي ديگر، يک چيز مسلم فرض مي‌شود و آن اينکه امنيت امروز جهان يک کل به هم پيوسته است. در حقيقت يا امنيت همگان تأمين مي‌شود و يا هيچ کس امنيت نخواهد داشت. چه در سنگال و چه در پاريس تفاوت نمي‌کند. اين مسئله دموکراسي‌هاي پرطمطراق امروزي در غرب را پاسخ‌گوتر مي‌کند. گرچه به تعبير ژيژک: «شهروندان سلبي مسبک شده و رهبران کلبي مسلک».

وزير جنگ رژيم صهيونيستي مي­گويد: از ناحيه داعش تهديدي متوجه اين رژيم نيست و از اين جهت در امان هستيم. يا نخست‌وزير رژيم صهيونيستي مي­گويد: چرا ما خودمان هزينه کنيم و با مسلمانان درگير شويم. ما بايد کاري کنيم که خود مسلمانان به‌جان هم بيفتند. به هر حال مطابق قانون پاسکال، زماني که به يک جا ضربه وارد شود آثار و عوارض آن را مي‌توان در جاهاي ديگر مشاهده نمود. غرب، اروپا، آمريکا، غرب آسيا و غيره همه از اين حوادث متأثر مي‌شوند. مطابق اين فرمول، تروريسم نيز مرز نمي‌شناسد و همه مذاهب، مليت‌ها و کشورها را هدف قرار مي‌دهد.

ده ماه پيش در عمليات انتحاري شارلي ابدو، فرانسوا اولاند اعلام کرد که: دولت فرانسه يک راهبرد تنظيم کرده که بتواند از اينگونه عمليات تروريستي گروه‌هاي تکفيري جلوگيري کند. اما حالا پس از 10 ماه شاهد اين هستيم که چهار عمليات گسترده در پاريس اتفاق افتاده و تلفات آ» چندين برابر گسترده‌تر شده است و اين يعني ناتواني دولت فرانسه در مهار تروريسم. حتي اعزام ناو هواپيمابر فرانسه با اين استدلال 5 ماه قبل از واقعه شروع شد که اين بار ديگر در خانه با داعشي‌ها نمي‌جنگد و نبرد را به درون خانه منتقل نمي‌کند. نتيجه آنکه راهبرد مقابله با بحران خارج از خانه ناتوان از کنترل و مديرت فرآيندهاي امنيت‌زدا و بي‌ثبات‌کننده است و شايد هم داعش با حمله به پاريس قصد داشت که به دولتمردان فرانسه بگويد که حضور نظامي خود را کم‌رنگ نمايد.

6- يک واقعيت تلخ وجود دارد که بازيگران فروملي مثل داعش به بخشي از ساختار و پويش‌هاي نظام بين‌الملل درآمده‌اند و راه گريزي نيز از آنها نيست. از آن‌سو، ائتلاف امريکايي ضدداعش در اوت 2014 هم منشأ اقدام مؤثري عليه داعش نشد و بيشتر به سمت ائتلاف ضد اسد انجاميد. منطق امريکا در خصوص تروريسم کور شايد بيش از اين قرين موفقيت نبود. طالبان و القاعده و بوکوحرام و الشباب با هر عنوان و مضموني هنوز از بين نرفتند و حتي فرزنداني وحشي‌تر و درنده‌تر از آنها به‌نام داعش متولد شد. بنابراين گفت‌وگوها و تعاملات دولت محور ديگر آن کارآيي لازم را حتي در مورد سوريه ندارند و نقش اين بازيگران ناخوانده فروملي بسيار پررنگ است. به‌ويژه گروهک داعش که اکنون به مرحله تکثير سلولي رسيده است، داعش در ابتدا در عراق رشد يافت و بعد به سوريه تسري پيدا کرد و اکنون مي‌خواهد در وراي منطقه بروز و ظهور يابد. سلسله اقدامات داعش نظير شرم‌الشيخ، هواپيماي مسافربري روسيه، عمليات برج البراجنه در بيروت و انفجارهاي پاريس نشان از تکثير سلولي و پراکنده شدن عمليات و اهداف داعش دارد. در همين چارچوب «راهبرد جديد داعش حاکي از تبديل رعب و وحشت مردمي به ارعاب دولتي و حکومتي است». اين يعني ترساندن دولت‌ها از اقدامات فزاينده داعش.

سوتیتر *

عملیات تروریستی.

واژگان کلیدی*(3 تا 6 واژه)

پاریس، تروریسم، مرگبار.

تصویر

 

اخبار هفته مرتبط

نشست راهبردی و تخصصی در تاریخ 18/9/1394