تحولات منطقه و عراق

چکیده:

آمريكایي ها در راهبرد کلان خود در پی تجزيه کشورهای بزرگ منطقه به كشورهاي کوچک تر بوده تا اعمال مدیریت بر آنها آسان تر باشد. البته در بين متفکرین آمريكايی دو راهبرد متفاوت تفكر در خصوص شكل گيري ساختار جديد منطقه خاورميانه وجود دارد:

1- تفكر ژئوپوليتسين ها به رهبري برژنيسكي كه به دموكرات ها نزديك است و طرح خاورميانه بزرگ را دنبال مي كنند.

2- تفكر استراتژيست ها به رهبري كسينجر كه در پی ساختارهاي سياسي جديد در منطقه هستند و به جمهوري خواهان نزديك ترند.

بنابراين، آمريكایی ها در كوتاه مدت به دنبال تجزيه عراق نيستند، ولی در بلند مدت اين مساله را در راستاي طرح خاورميانه بزرگ و خاورميانه جديد پيگيري مي كنند.

عوامل خارجي و فرا منطقه اي در تحولات منطقه:

دو رويكرد در خصوص عوامل خارجي و فرامنطقه اي در منطقه غرب آسیا وجود دارد: رويكرد تجزيه گرايي و رويكرد موازنه گرايي.

بحث هاي مختلفي در خصوص تجزيه كشورهاي منطقه از طرف آمريكايي ها و ساير دستگا ه هاي امنيتي قدرت هاي فرامنطقه اي  مطرح مي گردد، تصميم­ها و تحليل روند تحولات منطقه غرب آسیا شاهد اين مطلب خواهد بود كه همواره بحث تجزيه كشورها و طرح هاي مختلف در اين رابطه مطرح بوده، اما به ثمر نرسيد. بنابراين، بیشتر اين طرح ها در راستاي «تجزيه هراسي» است نه «تجزيه گرايي».

از طرفي، قدرت هاي فرا منطقه اي به دنبال 3 نوع موازنه هستند: 1- تغيير موازنه نفوذ  2- تغيير موازنه قدرت   3- ايجاد موازنه ضعف.

غربي ها هميشه به عنوان يك متغير تاثير گذار به دنبال موازنه این سه بعد هستند . در واقع، آنها همواره به دنبال افزايش نفوذ خود و كاهش نفوذ كشورهايي چون روسيه بوده اند. همچنين، در جهت افزايش موازنه قدرت به سود رژیم صهیونیستی و به ضرر كشورهاي مقاومت هستند و از طرف ديگر به دنبال درگير كردن كشورهاي اسلامي و تضعيف آنها.

بنابراين، در برخورد با تحولات منطقه بايد در 2 بخش بازنگري صورت دهيم 1- در تئوري پردازي؛ 2- در استراتژي سياسي امنيتي منطقه.

عراق و راهبرد آمريكا

پرسش اساسی: آيا آمريكا طرح بازگشت به عراق را دنبال مي كند؟ آيا آمريكا به دنبال تجزيه عراق است؟

آمريكايي ها به دنبال بازگشت به عراق هستند و در حال حاضر آنچه كه براي آنها مهم است،  روش و کیفیت انجام آن است. آمريكايي ها سعي دارند نوعي تعادل در نبرد بين ارتش عراق و داعش بوجود آورند، به این معنا که نگذارند هيچكدام از طرفین بر ديگري پيروز شود. آنها مي خواهند ناامني موجود را ناشي از عدم حضور نيروهاي آمريكا و عدم توانايي ارتش عراق در تامين امنيت مردم توجيه كنند و به نوعي دوست دارند از اين طريق در عراق نقش آفرين باشند. آمریکایی ها نمي خواهند نقش آفريني روسيه و ايران در عراق را بپذيرند.

آنها در شرايط كنوني بحث فدرالي كردن عراق و ايجاد جنگ هاي نيابتي را در دستور كار دارند. طرح تجزيه عراق در صورتي برای آنها توجيه پذير است كه در راستاي امتيازگيري براي امنيت رژیم صهیونیستی باشد. بنابراين راهبرد جنگ هاي نيابتي را از طريق تركيه و عربستان و برخي ديگر از كشورهاي منطقه دنبال مي كنند.

دلایل ادامه حمایت آمریکا از داعش (عدم اقدام جدی علیه داعش):

1- آمریکا احساس می کند با ادامه این روند نیز به اهداف خود نزدیک خواهد شد؛

2- ایجاد نا امنی و بی ثباتی در منطقه مجوز لازم برای مداخله های بیشتر را به آمریکا خواهد داد؛

3- داعش به عنوان یک نیروی موازنه بخش برای آمریکا عمل می کند (جلوگیری از گسترش نفوذ ج.ا.ایران در منطقه به عنوان یک نیروی نیابتی).