امنیت منطقه­ای از نگاه سفیر اردن

گروه/ معاونت*

محیط پیرامونی و بین­الملل

موضوع/ عنوان *

امنیت منطقه­ای از نگاه سفیر اردن

چکیده*

کشور اردن هاشمی از کشورهای مهم منطقه می باشد که با کشورهای عربستان، سوریه، عراق و رژیم صهیونیستی دارای مرز مشترک است. این کشور از ابتدای مناقشات اعراب و رژیم صهیونیستی رویکردی سازشکارانه در قبال این رژیم اتخاذ نموده و به ویژه در سال های اخیر، همراهی کاملی با غرب در سیاست خارجی خود داشته است. در حدود 3 میلیون آواره فلسطینی از آغاز تهاجم رژیم صهیونیستی به این کشور پناهنده شده و این کشور از سوی مجامع بین المللی به عنوان «قیم» این تعداد فلسطینی شناخته می شود. در تحولات اخیر منطقه، این کشور به لحاظ موقعیت ویژه جغرافیایی نقش و بازیگری جدیدی را بر عهده دارد و تلاش دارد از این موقعیت در جهت افزایش وزن ژئوپلیتیکی خود بهره برداری نماید.

متن تحلیل*

مبارزه با تروریسم

در حقیقت، ملت فلسطین یکی از قربانیان بزرگ تروریسم است و فلسطینی ها بهای زیادی برای آن پرداخته اند و این موضوع باید مد نظر همه کشورها باشد، اما متأسفانه کشورهای عربی و اسلامی از این مسئله غافل و گرفتار مسائل داخلی بین خود شده اند. تأسف بار تر اینکه، حتی در میان فلسطینی ها نیز این غفلت مشاهده می شود و طبق آمار موجود، بین 2 تا 3 هزار فلسطینی به داعش پیوسته اند. آنها از مبارزه برای احقاق حقوق خود غافل و به فکر مبارزه با بشار اسد و حکومت عراق هستند. حتی جنبش «حماس» نیز گرفتار همین غفلت شده و آوازه آنها نیز رو به خاموشی است. این در حالی است که سال های اخیر، سال های فاجعه بار برای فلسطینی ها بود و متأسفانه اهمیت این موضوع در تمامی جوامع بین المللی نیز کاهش یافته است.

در این میان، پرسشی که حالت کلیشه ای به خود گرفته این است که راه مبارزه و مواجهه چیست؟ ابتدا باید بپذیریم که تروریسم و افراط گرایی در منطقه به شکل واقعی حضور دارد و این حضور، تنها مبتنی به جنبه نظامی نیست، بلکه متوجه جنبه های فرهنگی نیز می باشد. ما امروز شاهد رشد افراط گرایی فرهنگی در کشورها هستیم و متأسفانه تنوع فرهنگ و مذهب کشورهای اسلامی که می تواند عامل رونق و شکوفایی فرهنگی منطقه باشد، به عنوان یک نقطه چالش مطرح می باشد. تروریسم و افراط گرایی تلاش می کند به شکل عمیق و فرهنگی در لایه های جوامع رسوخ کند و در حالی که همه می دانیم که این تفکر انحرافی است، اما به موفقیت هایی دست یافته است.

اگر نگاهی گذرا به تحولات این منطقه داشته باشیم می بینیم 8 قرن قبل در مناطق شام و مصر حکومت های فاطمی حاکم بودند و در عراق و ایران حاکمیت سنی مذهب عباسیان بود و هیچگاه چنین اختلاف ها و چالش هایی نیز وجود نداشت. اما امروز اختلاف ها به گونه ای عمیق و ریشه دار معرفی می شود در حالی که اصلا واقعیت ندارد و ما باید بتوانیم افراط گریی را این ساحت ها دور کنیم. باید جعلی بودن این تلاش ها را بر ملا سازیم و حرکت های تشدید کننده اختلاف در میان شیعه و اهل سنت را از میان ببریم. متأسفانه در میان اهل سنت عده ای شیعیان را تکفیر می کنند و در میان شیعیان نیز برخی حتی غذا خوردن از آنها را اشکال می دانند و ما بایستی اینها را کنار بگذاریم و ریشه این اختلاف ها و افکار انحرافی در شیعه و سنی را بخشکانیم.

در این زمان اردن مورد هدف تروریست ها قرار داریم. حدود 10 سال قبل، «زرقاوی» اولین اقدام های تروریستی خود را با انفجار سه هتل در پایتخت اردن انجام داد و حاصل آن، دهها شهید و مجروح بود.

داعش به لحاظ نظامی به زودی از بین می رود، اما آیا فرهنگ و اندیشه داعش نیز به همین سرعت از بین خواهد رفت؟ پاسخ من منفی است، زیرا گرچه شاید داعش در ظاهر از بین برود، اما در اشکال دیگری خود را نشان خواهد داد. برای مثال، پس از حادثه 11 سپتامبر و نابودی ظاهری طالبان در افغانستان، آنها با اسامی دیگری در جاهای دیگر ظهور پیدا کردند، به این ترتیب، گرچه مواجهه و تقابل نظامی با آنها ضروری است، اما بایستی ریشه های این تفکر خشکیده شود و وظیفه مهم بر دوش نخبگان و علما برای آگاه سازی جامعه است.

متأسفانه بیشتر اعضای این جریان جوانان هستند و ضرورت دارد که روی این موضوع تعمق بیشتری داشته باشیم، به ویژه در کشورهای عربی و اسلامی. احساسات و هیجانات به سرعت بر روی جوانان تإثیر می گذارد و در کنار آن، مشکلات اقتصادی، معیشتی و فرهنگی نیز آن را تشدید می کند. داعش در حال حاضر با بهره گیری از سرمایه های به غارت برده شده از سوریه و عراق و همچنین بهره گیری از رسانه و فناوری، دارای جذابیت برای جوانان است و آنها رفع بحران های خود را در پیوستن به این جریان می بینند. ما در کشورهای خود با مشکلات زیاد اقتصادی، از جمله اجرای ناموفق پروژه های عمرانی، بیکاری، تورم و ... مواجه هستیم و وقتی جوانان ما اعتمادی به مسئولان ندارند و آینده روشنی برای خود متصور نیستند، به دامن این گروه می روند. بنابراین، رشد و توسعه اقتصادی در کشورهای ما یکی از ضرورت مهم برای پایان دادن به این بحران ها می باشد.

   موضوع فلسطین

اسرائیل (رژیم صهیونیستی) به دستور آمریکا از مسائل و بحران های منطقه کنار نگه داشته شده و حتی در موضوع هسته ای ایران نیز نتوانست به شکل مستقیم وارد شود. به همین دلیل، معتقدم که انگیزه و ظرفیت بالایی برای تنش و بحران آفرینی در منطقه دارد. از طرفی، شاهد رشد افراط گرایی در میان مسئولان این رژیم نیز هستیم و نتانیاهو و کابینه او دارای بالاترین حد از افراط گرایی در سال های اخیر بوده اند و این، نشان از وجود بحران در داخل این رژیم دارد.

مسئولان این رژیم خیلی تلاش کردند تا به گونه ای با توافق هسته ای ایران مقابله کنند و نشان دهند که بیشترین ضرر را بابت این توافق متحمل شده اند، اما مبارزه اصلی رژیم با فلسطینی ها می باشد و ما در مجامع بین المللی تلاش زیادی می کنیم که آنها به این خواست خود نرسند. برای ما به عنوان یک مسلمان و عرب، حساس ترین و مهم ترین موضوع، «قدس» است و این رژیم قصد تجاوز به مقدسات مسلمانان را دارد. آنها انتظار دارند با فشارهایی که می آورند، فلسطینی ها را وادار سازند تا از حق خود کوتاه بیایند، اما فلسطینی ها مبارزه می کنند و کشته می دهند و ما امروزه با شمار زیادی از آوارگان فلسطینی مواجه هستیم.

از سال 1925 که اولین اقدام های اشغالگرانه از سوی صهیونیست ها انجام شد، بسیاری از آوارگان به اردن پناهنده شدند و در حال حاضر، اردن به شکل رسمی قیمومیت بیش از دو میلیون آواره فلسطینی را به عهده دارد. سال گذشته نیز آقای محمود عباس از ما درخواست کرد تعداد دیگری از این آوارگان را بپذیریم که قبول کردیم. از این رو، درخواست های ما از اسرائیل (رژیم صهیونیستی) برای احقاق حقوق فلسطینی ها بر همین جنبه حقوقی استوار است.

در تحلیل مشکلات فلسطینی ها باید به واقعیت هایی نیز توجه داشت، برای مثال، به نظر من بزرگ ترین دشمن فلسطین در حال حاضر، اختلاف میان خود شان است! و امروز شاهدیم که فلسطین در عمل به دو بخش (تحت حاکمیت محمود عباس و حماس) تقسیم شده و روزانه نیز همدیگر را مورد تهاجم قرار می دهند. دولت خودگردان اکنون در عرصه داخل و خارج به ضعیف ترین مرحله رسیده و هر لحظه امکان فروپاشی آنها وجود دارد و این فرصت بسیار مغتنمی برای اسرائیل (رژیم صهیونیستی) خواهد بود! تا هم به این سرزمین حمله کند و هم بخش دیگری از فلسطینی ها را مجبور به کوچ نماید. متأسفانه برای حماس نیز مبارزه با بشار اسد اولویت بیشتری دارد! و کلا برای کشورهای عربی و اسلامی، موضوع داعش در اولویت قرار گرفته و وضعیت موجود این کشورها بسیار اندوهبار است.

در مقابل، اسرائیل (رژیم صهیونیستی) متحد و یکپارچه در برابر تمام کشورهای عربی و اسلامی ایستاده است و برای تجاوزگری و ارضای خوی وحشی گری خود مترصد فرصت است و جایز نیست که ما همچنان شاهد این وضعیت اسفبار باشیم. ما باید به هر شکل ممکن از فلسطین حمایت کنیم و به فکر بهبود اوضاع داخلی خود باشیم. اکنون اسرائیل (رژیم صیونیستی) در بهترین وضعیت و ما در بحرانی ترین شرایط قرار داریم و مسئولان این رژیم از چند دستگی ما نهایت بهره را می برند. من به شدت از احتمال فروپاشی فلسطین نگرانم و اینکه وضعیتی شبیه داعش ایجاد شود، زیرا فلسطینی ها به شدت به مسئولان خود و کشورهای عربی – اسلامی بی اعتماد شده و دور از تصور نیست که به سمت داعش میل پیدا کنند.

سوتیتر *

سیاست منطقه­ای روسیه

 

واژگان کلیدی*(3 تا 6 واژه)

تعامل، تقابل، همسویی، انقلاب­های رنگی

تصویر

 

اخبار هفته مرتبط

کرسی تخصصی قدرت­های آسیایی در تاریخ  18/4/1393