گزارش همایش تخصصی نیم روزه "میز تربیت وآموزش" با عنوان"توسعه مهارت محوری آموزشی در کارکنان نیروهای مسلح

توجه: 
درج نقطه نظرات رسانه های خارجی و داخلی بیانگر نظرات یا رویکردهای مرکز تحقیقات راهبردی دفاعی نمی باشد

گزارش همایش تخصصی نیم روزه "میز تربیت وآموزش" با عنوان"توسعه مهارت محوری آموزشی در کارکنان نیروهای مسلح

 

 همایش تخصصی "توسعه مهارت محوری تربیت و آموزش در نیروهای مسلح" به عنوان اولین همایش تخصصی "میز تربیت و آموزش گروه مدیریت راهبردی و منابع انسانی" مرکز تحقیقات راهبردی دفاعی در روز پنج شنبه 5/12/95 در محل سالن اجتماعات مرکز با حضور سخنرانان زیر برگزار گردید:

  1. امیر سرتیپ دکتر محمد حسن باقری معاون آموزش و پژوهش ستاد کل نیروهای مسلح
  2. دکتر عبدالرحیم نوه ابراهیم مدیر کل برنامه ریزی آموزشی معاونت آموزش وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
  3. امیر سرتیپ 2 دکتر محسن مرادیان عضو هیئت علمی دانشگاه عالی دفاع ملی
  4. سردار سرتیپ دوم پاسدار دکتر حسن بختیاری عضو هیئت علمی دانشگاه امین ناجا

(1)- در ابتدای این همایش "آقای دکتر سید ضیاءالدین قاضی‏زاده فرد" رئیس گروه مدیریت راهبردی ومنابع انسانی مرکز و دبیر همایش ضمن عرض خیرمقدم به حاضرین در همایش و عرض تسلیت ایام سوگواری دخت رسول گرامی اسلام خانم فاطمه زهرا(س)، بر پرداختن به موضوع تربیت و آموزش در مرکز و گروه اشاره و اعلام نمودند که از تاریخ 1/4/95 میز تخصصی تربیت و آموزش مرکز با ریاست امیر سرتیپ دکتر پورشاسب تشکیل و از تاریخ 1/8/95 امیر سرتیپ دکتر محمد حسن باقری معاون محترم آموزش و پژوهش ستاد کل نیروهای مسلح، راساً مسئولیت میز را برعهده گرفته‏اند. این میز با بررسی مسائل و نیازهای آموزشی و تربیتی منابع انسانی نیروهای مسلح تلاش داشته و خواهد داشت تا با اجرای پروژه‏های پژوهشی و مطالعاتی به توسعه گفتمان این موضوع با برگزاری نشست‏های هم اندیشی و همایش‏های تخصصی، ملی، سراسری و کارگاه‏های آموزشی زمینه طرح نقطه نظرات صاحبان فکر و اندیشه در حوزه تربیت و آموزش را فراهم و صاحب‏نظران و پژوهشگران داخل و خارج از نیروهای مسلح بتوانند دیدگاه‏ها و ایده‏های خود را مطرح فرمایند.

ایشان با تأکید بر اهمیت پرداختن به موضوع‏ها و مسائلی که از سوی معاونت‏های محترم ستاد کل نیروهای مسلح به میزهای مرکز سفارش می‏دهند. از اینر دکتر باقری معاون محترم آموزش و پژوهش ستاد کل نیروهای مسلح به دلیل همکاری‏های تنگاتنگی که با گروه مدیریت راهبردی و منابع انسانی داشته و دارند، صمیمانه تشکر و یکی از مصادیق بارز این همکاری را برگزاری این همایش تخصصی به صورت مشترک اعلام داشتند.

دکتر قاضی‏زاده سپس سخنرانان همایش را معرفی و اعلام داشتند که این عزیزان ابتدا طی سخنرانی هایی، دیدگاه‏ها و نقطه نظرات خود را مطرح و سپس در میزگردی علمی با مشارکت حاضرین و طرح پرسش و پاسخ، ابعاد موضوع‏های مورد بحث را شکافته و اظهار امیدواری کردند مباحث مناسبی در این 4 ساعتی که عزیزان مدعو در همایش تشریف دارند، ارایه گردد.

(2)- امیر سرتیپ دکتر باقری معاون محترم آموزش و پژوهش ستاد کل نیروهای مسلح به‌عنوان اولین سخنران با بهره‌گیری از احادیث اهل بیت(ع) و مقام معظم رهبری در خصوص ضرورت داشتن حرفه و فن همراه با آموزش و تخصص مطالبی را ارایه نمودند. ایشان تاکید داشتند که این موضوع در مجموعه نیروهای مسلح از اهمیت بیشتری برخوردار است و با توجه به تجربیات دفاع مقدس، ضرورت متحول شدن امور آموزش در نیروهای مسلح را مورد تاکید قرار دادند. با وجود ورود ربات‌ها و رایانه به امور اجرایی سازمان‌ها، هنوز عامل انسانی همچنان عامل محوری در عملیات و انجام فعالیت‌ها در همه سازمان‌ها به ویژه در نیروهای مسلح است.

ایشان اعتقاد داشتند که در نیروهای مسلح منابع بسیار زیادی صرف امور تربیت و آموزش می‌شود. در بسیاری از سازمان‌ها از جمله نیروهای مسلح نظام‌های آموزش هنوز پاسخگوی اهداف سازمان‌ها نمی‌باشند و از طرفی نظام آموزش عالی کشور نیز در پاسخگویی به نیاز سازمان‌ها در تربیت نیروی انسانی مورد نیاز نیروهای مسلح، نیز با مشکلاتی مواجه است، بنابراین دغدغه ما این است که دانش آموختگان و فارغ التحصیلان دوره‌های آموزش عالی و دوره‌های آموزش اختصاصی در نیروهای مسلح، دارای قابلیت‌‍‌های لازم و مناسب باشند و نیروهای مسلح ما قبل از آنکه به افراد دارای مدرک کارشناسی ارشد و دکتری نیاز داشته باشند، نیازشان به منابع انسانی‏‌ای است که تخصص، مهارت و توان کافی برای انجام امور و ماموریت داشته باشند.

استاندارهای شغلی در نیروهای مسلح باید با استاندارهای آموزشی تطابق کافی ندارد و در آموزش‌هایی که در راستای مهارت محوری انجام می‌شوند، بایستی تجدید نظر و بازنگری لازم صورت گیرد.

ایشان با طرح این سوال که میزان و سهم سرمایه انسانی فنی و مهارتی در اثر بخشی و کارایی تجهیزات و سامانه‌ها چه اندازه است؟ و آیا صرف ارتقای فناوری و به کارگیری دانش و فناوری روز در ساخت تجهیزات بدون توجه به ارتقای همزمان کارکنان، چه میزان موثر است، پرداختند.

معاون محترم آموزش و پژوهش ستاد کل نیروهای مسلح با ارایه الگوهایی برای انجام فرآیند آموزش مطلوب بر اجرای مطلوب‌تر آموزش در نیروهای مسلح تاکید داشتند و اعلام نمودند که باید نظام مطلوب‌تری برای امور تربیت و آموزش در نیروهای مسلح طراحی و اجرا گردد و در خواست داشتند که در همایش بعدی روی موضوع تربیت هم وقت بیشتری گذاشته شود.

ایشان تربیت را تحت تاثیر 6 عامل دانسته و تاکید داشتند که در فرآیند گزینش، جذب، استخدام و به کارگیری سرمایه‏های انسانی در نیروهای مسلح به موضوع تربیت هم عنایت کافی شود. هر چند که تربیت از گهواره در خانواده شروع و در نظام آموزش و پرورش و آموزش عالی ادامه می‌یابد.

ایشان نظام آموزش مهارت محور را مبتنی بر 1- بهره برداران 2- فرماندهان و مدیران آموزش(برنامه ریزی، هدایت و اجرا) 3- محیط و ساختار اجرایی (سازمان) 4- متون و محتوا 5- فراگیران 6- اساتید و مربیان دانسته و تاکید داشتند که همه عناصر نیروهای مسلح از سربازان تا فرماندهان ارشد نیاز به آموزش و تربیت دارند و در ادامه جزئیات 6 محور نظام آموزش محور را تشریح فرمودند.

(3)- سخنران سوم همایش: "جناب آقای دکتر عبدالرحیم نوه ابراهیم"، مدیر کل محترم برنامه ریزی آموزشی معاونت آموزش، وزارت علوم، تحقیقات و فناوری بودند.

وی تاکید نمود در کشور ما دانشگاه‌ها تا سال 57 به سمت دانشگاه‎های مستقل رفته بودند؛ از سال 1361 تا 1379 نظام آموزش ما متمرکزتر شد و شورایعالی برنامه ریزی و شورای تدوین متون از سال 1379 تا 1384 موج دانشگاه‌های نسل سومی به نظام آموزش در دانشگاه‌ها وارد شد و مقداری اختیار به دانشگاه‌ها داده شد. از سال 1384 تا 1392 مجدداً نظام تمرکزی سابق به دانشگاه‌ها برگشت و بسیاری از اختیارات دانشگاه‌ها گرفته شد و از سال 1392 مجدداً اختیارات بیشتری به دانشگاه‌ها داده شد.

ایشان اعلام داشتند که در سال 1394 ما تعداد 4,800,000 نفر دانشجو داشتیم که حدوداً 25 برابر اول انقلاب رسیده است. ما در اوایل پیروزی انقلاب حدود 5,000 هیات علمی داشتیم که امروز به 70,000 رسیده است و تعداد مراکز آموزشی ما به بیش از 3,000 دانشگاه‌ و موسسه آموزش عالی رسیده‌است و تعداد دانشگاه‌های شهریه گیر ما به حدود 85 در صد از دانشجویان کشور رسیده است یعنی فقط 15 درصد آنها دولتی هستند و از دانشجو وجهی دریافت نمی‌شود.

در مجموع رشته‌های تحصیلی که قرار است اقتصاد ما را پشتیبانی نماید به شرح زیر می‌باشند:

  1. مقطع دکتری 503 رشته
  2. مقطع کارشناسی ارشد 905 رشته
  3. کارشناسی ناپیوسته 367 رشته
  4. کارشناسی پیوسته 447 رشته

یعنی در مجموع 2200 رشته و اگر کاردانی هم اضافه شود بیش از 3000 رشته داریم. ایشان به توزیع رشته‌ها در گروه‌های تخصصی مختلف نیز اشاره و آثار آنها را ارایه فرمودند که 52 در صد آنها در حوزه علوم انسانی است و این درحالی است که برای اقتصاد مقاومتی نیاز به سایر رشته‌ها (مهندسی و علوم پایه) نیز داریم.

ایشان در ادامه اعلام داشتند طرح آمایش نظام آموزش عالی در وزارت علوم تصویب شده و در بازنگری رشته‌ها برای روز آمدتر شدن کار آموزش و مهارت محوری‌تر شدن رشته‌ها  مبنا قرار گرفته است. سازماندهی جنسیتی دانشگاه‌ها نیز در دستور کار وزارت علوم است که بخشی از 70 درصد خانم‌ها و دختران را که به دانشگاه‌ها راه می‌یابند به رشته‌های مناسب‌تر هدایت نماید.

"ماموريت گرايي" در دستور كار همه دانشگاه‏هاست و قرار نيست همه دانشگاه‏ها سوپرماركت همه رشته‏ها باشند تا ما از 4,800,000 دانشجوي سال گذشته به 4,400,000 نفر برسيم و كاهش چشم‏گير در تعداد دانشجويان كشور اتفاق نيفتد.

ايشان به "مديريت استعدادها" اشاره و "سازمان‏هاي استعداد محور" را سازمان موفق‏تر معرفي كردند و ما در چرخه استعداد محوري به چهار چرخه اشاره داشتند:

  1. شناسايي استعدادها و استعداد سنجي
  2. جذب، آموزش و يادگيري
  3. نگهداري و نگهداشت
  4. شكوفايي استعدادها

ايشان تاكيد داشتند كه در همه رشته‏ها ما دروس معارف اسلامي داريم و از 16 واحد اجباري معارف عمدتاً دو درس "دانش خانواده و انديشه" استقبال بيشتر بوده و بايد بقيه دروس را بازنگري نماييم تا جذابيت بيشتري داشته باشند.

     (4)- آقاي دكتر محسن مراديان عضو هيات علمي دانشگاه عالي دفاع ملي سخنراني خود را با عنوان "الگوهاي مهارت محوري آموزش در نيروهاي مسلح" ارايه نمودند.

ايشان "قدرت را توانايي آموزش و تغيير رفتار" معرفي و تاکید نمودند يعني قدرت در آموزش نهفته است و "مهارت" ركن مهم براي ايجاد قدرت است.

ايشان اعتقاد داشتند كه هزينه نيروهاي مسلح در امر آموزش بسيار بالاست و بايد بررسي شود كه آيا بهره‏وري لازم را هم دارد يا خير؟ به نظر ايشان بايد تغييراتي در فرايندهاي آموزش در مهارت محوري در كشور و نيروهاي مسلح اعمال نمود و با آفت "مدرك محوری به‏جاي مهارت محوري" برخورد شود. ايشان تاكيد داشتند كه هرچه كشورها توسعه يافته‏تر مي‏شوند و پيشرفت بيشتري مي‏نمايند اتكاي آنها بر سرمايه انساني ماهر بيشتر مي‏شود و هرچه در اين زمينه بيشتر سرمايه گذاري شود بازدهي اين سرمايه گذاري ها چشم گيرتر مي‏باشد. وی تاكيد نمود كه به‏طور متوسط حدود 64 درصد سرمايه كشورهاي توسعه يافته، به سرمايه انساني اختصاص دارد و اين سهم در ژاپن و آلمان به بيش از 80 درصد مي‏رسد.

ايشان اشاره داشتند كه در سال 1349 شوراي عالي كارآموزي به عنوان اولين مرجع مهارت محوري شكل گرفت و تا به امروز مراجع زيادي براي توسعه مهارت محوري در كشور تشكيل گردیده‏اند.

ايشان معتقد بودند كه هدف نيروهاي مسلح از مهارت محوري اين است كه بهره‏وري در سازمان افزايش يابد تا توان رزم را ارتقا دهد. وي الگوهاي مهارت محوري را از ضروريات امر آموزش دانستند و دسته‏بندي‏هاي تاريخي و موضوعي را در اين رابطه ارايه نمودند. از جمله اين دسته‏بندي‏ها الگوي فلسفي مهارت محوري كه شامل 1-انسان‏گرا 2-ساختارگرا 3-تفسيرگرا 4-كاركردگرا مي‏گردد، معرفي نمودند.

ایشان اعتقاد داشتند كه در مهارت محوري موضوع " مديريت دانش" مورد غفلت واقع شده وبايد در آينده به اين موضوع بيشتر توجه داشت. وی الگوي آموزش مهارت محوري در ارتش ژيم صهيونيستي را معرفي نمود و جزئيات آنرا بيان داشتند.

ايشان در پايان تاكيد داشتند كه با توجه به ورود فناوري‏هاي جديدتر، به نيروي انساني ماهر و متخصص مواجه خواهيم شد. ضروري است كه فرماندهان و مديران نيروهاي مسلح در ارتباط با امر آموزش و ارتقاي مهارت كاركنان نيروهاي مسلح، تلاش مضاعفي را معمول دارند.

 (5)- آخرين سخنران اين همايش سردار دكتر حسن بختياري بودند كه مطالب خود را با موضوع "مفهوم‏شناسي و نقش و اهميت مهارت محوري" ارايه دادند.

ايشان تاكيد داشتند كه تمركز نيروهاي مسلح براي آنكه كارها ماهرانه انجام گردند توجه به مهارت محوري است. وي ويژگي‏هاي عمل ماهرانه را شامل 1- دانش (كاربرد موثر دانش منجر به مهات مي‏گردد) 2- تجربه (تعامل با محيط به گونه‏اي كه خطاهاي احتمالي كاهش يابد) 3- سرعت عمل 4- دقت 5- تمرين و تكرار (كه موجب رشد فرد مي‏شود) 6- طي شدن فرايند ارادي به غير از ارادي بودن فعاليت‏ها

ايشان انواع مهارت‏ها را نيز شامل مهارت‏هاي حركتي و مهارت‏هاي ذهني، مهارت‏هاي رهبري و نفوذ در اراده معرفی و رابطه مهارت با حرفه‏ای‏گري را نيز مهم تلقي كرده و براي داشتن ارتش حرفه‏اي، پليس حرفه‎اي، پاسدار حرفه‏اي اشاره و مسئوليت داشتن نسبت به عملكرد را از ويژگي‏هاي حرفه‏اي گرايي دانسته و براي داشتن افراد حرفه‏اي و سازمان حرفه‏اي داشتن ويژگي‏های 1- دانش تحقيقي 2- مهارت 3- مسئوليت پذيري را ضروري دانستند و تاكيد نمودند نظام آموزشي در نيروهاي مسلح براي آنكه بتواند نيروهاي كارآمد و توانمند و كارآمدي را تربيت نمايد، بايد اين سه شاخص را در بطن خود داشته باشد و از نظر ايشان نظام آموزشي بايد پاسخگوي همه ابعاد مزبور باشد. كساني كه وارد نيروهاي مسلح مي‏شوند بايد در نظام آموزشي همه ابعاد وجودي آنها تقويت شود و ماهر گردد.

در نظام آموزش مقدمه حرفه‏اي شدن نيروهاي مسلح، اين است‏كه نظام آموزش آن حرفه‏اي و كارآمد باشد.  به عنوان مثال به برنامه‏هاي آموزشي برخي رشته‏ها و دوره‏ها كه 20 تا 30 سال پيش طراحي گرديده‏اند اشاره نمودند و پيشنهاد داشتند كه تغييرات اساسي می‏بایستی در نظام‏هاي آموزش، قوانين و مقررات، فرايند و ساختار سازماني مربوط به عمل آيد تا به سمت "سازمان شايسته محور" برويم و با مديريت استعدادهاي برتر و بهره‏گيري از الگوهاي مناسب آموزشی و تربيتي، در خدمت نيروهاي مسلح باشيم.

6- در بخش دوم همايش ميزگرد علمي با حضور افراد زير تشكيل شد.

  1. امير سرتيپ دكتر محمدحسن باقري
  2. آقاي دكتر عبدالرحيم نوه‏ابراهيم
  3. اميرسرتيپ 2 دكتر محسن مراديان
  4. سردارسرتيپ 2 پاسدار دكتر حسن بختياري
  5. دكتر سيد ضياءالدين قاضي‏زاده فرد

در اين ميزگرد حاضرين در نشست سوال‏هايي را مطرح نمودند از جمله موارد زير:

  1. با توجه به توسعه كمي و كيفي دانشگاه‏هاي نيروهاي مسلح، چه ضرورتي به اين همه دانشگاه و دانشكده در نيروهاي مسلح است؟
  2. حوزه دفاع چه ميزان تاثير در دستگاه‏هاي كشوری دارند و در دانشگاه‏هاي كشور چه اقدامي براي رفع نيازهاي نيروهاي مسلح شده است؟
  3. چرا ما در بعد از جنگ استفاده مطلوبي از تجربيات آموزش در دوران دفاع مقدس نكرديم؟
  4. چرا در آموزش عالي از تجربه آموزش علوم پزشكي در كشور بهره نمي‏گيريم كه علم و عمل به خوبي در كنار هم قرار دارند؟
  5. چرا در دوره‏هاي پژوهشي محور دانشگاه عالي دفاع ملي نيروهاي راهبردي مناسب‏تر براي كشور و نيروهاي مسلح تربيت نمي‏شود؟
  6. چرا نظام حقوق و مزايا با نظام آموزش و مدرك در نيروهاي مسلح رابطه مناسبي ندارند؟
  7. چرا موضوع مهارت و مهارت محوري در حوزه اقتصاد و ساير حوزه‏هاي كشور به ميزاني كه رشد در نيروهاي مسلح داشته‏ايم، نداريم؟
  8. يكي از اهداف اين جلسه و جلسات مشابه دشمن شناسي است و ويژگي‏هاي دشمن را می‏بایستی شناسايي كرد.
  9. "مدرك گرايي" يكي از چالش‏هاي آموزش در كشور و نيروهاي مسلح است و بايد از اين ريل به ريل مهارت گرايي برويم.
  10. در طراحي نظام‏هاي جديد و بازنگري نظام‏هاي مصوب و ابلاغي گذشته می‏باستی نيم‏نگاهي به چالش‏ها، معايب و محاسن نظام‏ها در گذشته داشته باشیم.
  11. در نيروهاي مسلح از "مهارت محوري" بايد به سمت "قابليت محوري" برويم.
  12. تاكيد بر اين كه نظام‏هاي جامع به ويژه نظام جامع آموزش به خوبي اجرا شوند.

در پايان امير سرتیپ دكتر باقري اعلام داشتند كه مناسب‏تر است تعداد بیشتری از اين نوع نشست‏ها در مراكز دانشگاهي و آموزشي نيروهاي مسلح برگزار گردد.

آقای دکتر قاضی‏زاده دبیر همایش نیز از حضور سخنرانان و مدعوین تشکر نمودند و آمادگی گروه مدیریت راهبردی و منابع انسانی و مرکز تحقیقات راهبردی دفاعی را برای برگزاری نشست‏های هم‏اندیشی و همایش‏های تخصصی و سراسری بیشتر، اعلام نمودند و جلسه با ذکر صلواتی بر محمد و آل محمد خاتمه یافت.

افزودن دیدگاه جدید

9 + 0 =
این سوال ساده ریاضی را حل کنید و نتیجه را وارد کنید. مثال: برای 4+8 عدد 12 را وارد کنید.