سناریوهای احتمالی نظم آینده منطقه با توجه به روی کار آمدن ترامپ

توجه: 
درج نقطه نظرات رسانه های خارجی و داخلی بیانگر نظرات یا رویکردهای مرکز تحقیقات راهبردی دفاعی نمی باشد

سناریوهای احتمالی نظم آینده منطقه با توجه به روی کار آمدن ترامپ

ارائه کننده: گروه محیط پیرامونی و بین‌الملل

در  منطقه غرب آسیا، 6 روند (شامل سه روند اصلی و سه خرده روند) قابل شناسایی است:

  1. تغییر نوع ارتباط بازیگران منطقه ای و فرامنطقه ای باهم (آمریکا و ترکیه؛ آمریکا و عربستان؛ رژیم صهیونیستی و عربستان؛ ایران و عربستان؛ روسیه و ترکیه؛ و غیره). در مورد رابطه عربستان و آمریکا، ذکر این نکته ضروری است که اساس روابط ریاض و واشنگتن بر معادله نفت درمقابل امنیت بنا نهاده شده است که این بنیان در حال تغییر است. در حقیقت، وضعیت اتحاد آمریکا و عربستان سعودی در حال تغییر است.
  2. کاهش علایق بازیگران سنتی فرامنطقه ای به منطقه و افزایش علاقه روسیه به منطقه: نقش شرکت شیل در استخراج اقتصادی نفت. روسیه را به بازیگر عمده منطقه تبدیل کرده است.
  3. فروپاشی و تضعیف شدید نیروهای عرب منطقه: سه کشور مهم عرب منطقه شامل سوریه، مصر و عراق با بحران­های شدید مواجه شده اند. این خلا ایجاد شده سبب شده، عربستان سعودی و رژیم اشغالگر قدس به بازیگران اصلی تبدیل شوند.
  4. کاهش مشروعیت و کارآمدی و بحران دولت های ورشکسته (نظیر ترکیه).
  5. روند شکستگی و گسست در نظم منطقه ای: یکی از نتایج این روند، قدرت گیری تروریست ها است.
  6. انباشته شدن بحران های امنیتی سیاسی اجتماعی در منطقه.

در تحلیل وضعیت منطقه می توان گفت که منطقه درگیر سه بحران اساسی است:

  1. سوریه: پیچیده ترین و لاینحل ترین مشکل منطقه است. راه حل کوتاه مدت 2-1 ساله ندارد.
  2. عراق: حل بحران این کشور به شدت به سوریه وابسته است.
  3. یمن: ساده ترین بحران منطقه است. راه حل آن در دسترس می باشد. این بحران بیش از همه تحت تاثیر جنگ قدرت در داخل عربستان است.

در خصوص سیاست ج.ا.ا. در قبال سوریه، بایستی گفت که این سیاست از روز اول بر 4 پایه استوار است:

  1. تأکید ایران بر چندجانبه گرایی: ایران بر خلاف دولت سوریه نقش سازمان ملل را به رسمیت شناخته است.
  2. ایران موضوع داعش و تروریسم را تهدیدی واقعی قلمداد می کند (متفاوت با تحلیل آمریکایی ها).
  3. تأکید بر راه­حل سیاسی در سوریه همیشه خواست­واقعی ج.ا.ا. بوده است. (مقام معظم رهبری در دیدار چند سال گذشته خود با کوفی عنان فرمودند که توقف فوری خونریزی و برادرکشی در سوریه از هرچیزی حتی ترتیبات سیاسی در این کشور مهم تر است).
  4. ایران بر راه حل سوری- سوری تأکید دارد.

درخصوص آینده منطقه، با توجه به بی تجربگی ترامپ در حوزه سیاست خارجی، عدم قطعیت پیرامون هژمون زیاد است.        در واقع، ترامپ یک جعبه سیاهِ غیر قابل پیش بینی است. بسیاری از تحلیل‌گران برجسته آمریکایی به صراحت گفته اند که ارزیابی دقیقی از ترامپ ندارند و تنها قادرند به حدس و گمانه زنی بپردازند.

در هرحال، دو نظریه می تواند در ریل گذاری سیاست های آتی آمریکا نقش بازی کند:

  1. موازنه دور از کرانه (Offshore Balancing)؛
  2. بحران مدیریت شده (Managed Chaos)؛

ضمن آنکه در ماه ها و هفته های اخیر، سه موضوع در مورد سیاست های دونالد ترامپ برجسته شده است:

  1. اولویت دهی به بحث مبارزه با داعش، که تحول اساسی در سیاست های آمریکا اعلام شده است، تا به حال، آمریکا، داعش را تهدید مستقیم اعلام نکرده بود.
  2. علاقه ترامپ به توسعه روابط با روسیه.
  3. سیاست های ترامپ در قبال رژیم صهیونیستی: انتصاب دیوید فریدمن به عنوان سفیر آمریکا در اسرائیل، بحث تغییر پایتخت، و موضوع راه حل دو دولت، می تواند پیامدهای زیادی برای منطقه داشته باشد. ضمن آنکه می تواند نزدیکی رژیم اشغالگر قدس و عربستان را تحت الشعاع قرار دهد.

نتیجه­گیری:

در مورد سیاست خارجی آمریکا در قبال کشورهای خاورمیانه مانند عربستان سعودی، ترکیه، ایران، افراط گرایی و داعش، سوریه، و مساله کُردها، آخرین تحلیل ها می تواند بر مبنای جلسه استماع رکس تیلرسون، نامزد تصدی پست وزارت امورخارجه ترامپ انجام شود.

تیلرسون، موضعی حمایتی از عربستان سعودی اتخاذ کرد. ترکیه را متحد ایالات متحده نامید و از لزوم احیای همکاری مجدد (Re-Engagement) با آنکارا خبر داد و اعلام کرد که ترکیه به علت سیاست های نادرست واشنگتن به سمت روسیه رفته است. در مورد کُردها موضعی به شدت نگران کننده اتخاذ کرد و صحبت هایش به معنای آمادگی آمریکا برای تقویت بیشتر برخی گروه های کُردی بود. در مورد سوریه، به صراحت گفت که شکست داعش اولویت آمریکاست و آینده اسد اولویت بعدی می باشد. از تجزیه عراق و لیبی نام برد. در خصوص روسیه، اعلام کرد که با چشمانی باز مسکو را رصد خواهد کرد و حمایت از ناتو در مقابل روسیه را ضروری دانست. در مورد افراط­گرایان، سه اولویت اول را داعش، القاعده، و اخوان المسلمین اعلام کرد.

افزودن دیدگاه جدید

3 + 8 =
این سوال ساده ریاضی را حل کنید و نتیجه را وارد کنید. مثال: برای 4+8 عدد 12 را وارد کنید.