نظریه پدافند سوم

لطفا نظرات خود را در باره نظریه پدافند سوم ارسال نمایید

برای دریافت فایل به صورت کامل کلیک کنید

بسم الله الرحمن الرحیم

امیرالمومنین امام علی (علیه السلام): العِلمُ سلطانٌ (علم اقتدار است)

 

نظریه پدافند سوم

 پدافند علوم و فناوری های قدرت ساز، قابلیت های برتری ساز سازنده

" موتور محرک تمدن نوین اسلامی"

مقدمه:

آنچه که در زیر می آید خلاصه ایی موجز از کتاب دویست صفحه ایی نظریه پدافند سوم می باشد.

پدافند سوم از چهار نظریه مرجع "نظریه فطرت"، "نظریه سکولاریسم امنیتی در ساختار حاکمیتی جمهوری اسلامی ایران" و "نظریه پیچ تاریخی"، " نظریه علم دینی" بوجود آمده است و خود بوجود آورنده نظریاتی همچون "نظریه جوهر اسلام، قدرت اسلام"، "نظریه ژئوپلتیک نهضتی"، نظریه ژئوپلتیک قدس"، نظریه "تفکر ملکوتی"، نظریه "اقتصاد قدرت ساز ذیل عنوان اقتصاد مقاومتی"، نظریه "دیپلماسی عمومی فناوری های قدرت ساز" می باشد که برخی در مراحل پایانی و در دست تکمیل و برخی در مراحل آغازین تبیین می باشند.

پدافند در اینجا منظور مکتب نگرشی و اندیشگی در معماری دفاعی امنیتی است نه صرفا معنی خود واژه "پدافند" بلکه معنی بخشی به صورت کلی تر مورد هدف است بصورتی که پدافند اول در این نظر، شامل نیروهای مسلح و مجموعه اقدامات و تجهیزات آفندی می باشد. پدافند غیر عامل بعنوان پدافند دوم شناخته شده است که مجموعه اقداماتی برای به حداقل رساندن آسیب های احتمالی است و موجب ایمنی و دفع شر یا کاهش آسیب ناشی از اقدامات شرورانه می شود اما موجب نابودی شر و عدم وجود نگرانی از احتمال وقوع اقدامات شرورانه نمی شود. از این رو پدافند سوم از منظر راهبردی و سیاست گذاری ها در تمامی عرصه های امنیت اجتماعی، اقتصادی، سلامت و بهداشت، غذا، معیشت و اشتغال،نظامی و انتظامی، محیط زیست و غیره از رهیافت علم و فناوری را پدافند سوم می خواند.

 

پدافند سوم:

پدافند سوم معتقد است عالم و بخصوص منطقه ایی که ایران در آن قرار دارد، در یک پیچ تاریخی مهم و بسیار حساس قرار گرفته است. در بخش آخر این نوشتار فصلی در خصوص فلسفه نگرشی و اساس و پایه اندیشه تاریخی پدافند سوم تحت همین عنوان "پیچ تاریخی" آورده شده است از این رو در ابن چکیده بیش از این مطرح نمی گردد. نظریه پدافند سوم جزو نظریات راهبردی فلسفی –تمدنی جمهوری اسلامی ایران می باشد که در برخی موارد از مباحث راهبردی تا بررسی ، مطالعه و ایجاد نمونه ها پیش رفته است و برنامه عملیاتی بکارگیری این نظریه و نقش دهی برای بازیگران آن و نیز نظامات لازم جهت پیاده سازی آن بررسی، تبیین و در این نوشتار ارائه شده است.

عقلانیت کارکردی، به یک سری از فعالیت ها اشاره دارد که به نحوی سامان یافته اند که منتهی به هدف های از پیش تعیین شده، یا حداکثر کارآیی می شوند. از این رو پدافند سوم تلاش دارد تا به نوعی عقلانیت کارکردی را وارد ادبیات راهبردی جمهوری اسلامی ایران برای نیل به تمدن نوین اسلامی نماید.

پدافند سوم در یک جمله تلالو این کلام رهبری است که درخصوص سامان یافتن امور در راستای تحقق اهداف انقلاب و تمدن نوین اسلامی می فرمایند این یک نظام صحیح حرکت منطقی می خواهد، می باشد که به اصلوب روشمندی علم در دهه های اخیر تببین و گسترش یافته است.

"...برای ایجاد تمدّن عظیم اسلامی؛ باید سعی كند به این هدف در این مرحله برسد. البتّه مرحله‌گذاری است، قطعه قطعه است. راهنمایان و هادیان و متفكّران و مسئولان مربوط، این قطعات را معیّن میكنند، هدفگذاری میكنند، حركت جمعی آغاز میشود. همه باید تلاش كنند كه هر حركتی در هر مرحله‌ای به اهداف خودش برسد. این آن نظامِ صحیحِ حركتِ منطقی [است‌].۱۳۹۲/۰۸/۲۹"

پدافند سوم، پدافند دانایی است و به عبارتی پدافند علم و فناوری هایی می باشد که با سرمایه گذاری بر آن ها از امروز امنیت و بازدارندگی فعال آینده کشور و تمدن نوین اسلامی تامین خواهد شد. پدافند علم و فناوری های قدرت ساز-قابلیت های برتری ساز یک بینش در تفکر راهبردی و یک نگرش در اصول برنامه ریزی راهبردی می باشد. پدافند سوم موجب ایجاد فرصت غافلگیر کردن دشمن و یا ایجاد امکان حرکت پیش دستانه را محقق می سازد و از این رهیافت خیال خام تهدید و سایه همیشگی تهدیدات را برای همیشه از سر آحاد ملت و امت واحده دور خواهد کرد. پدافند سوم برای جهان بدون استکبار و استعمار برنامه دارد یعنی روزگاری را می بیند که هیچ تهدید عمده ایی امکان تحقق نخواهد داشت از این رو با یک رویکرد ایجابی بدنبال ایجاد قوه حرکت پیشروندگی در تمامی شئونات زندگی مادی و معنوی انسان ها در جهان بخصوص مستضعفان می باشد.

پدافند سوم نظریه پردازی را از مباحث فلسفی آغاز و سپس در علم و فناوری از علوم فنی- مهندسی و مهارتی ادامه داده است و دامنه بررسی ها را تا علوم اقتصادی، سیاسی، ژئوپلتیک تمدنی، روانشناسی و مباحث فرهنگی-هویتی و در کل علوم انسانی گسترانیده است.

پدافند سوم با دیدگاه رایج سیاست گذاری علمی و فناوری که محوریت را به حوزه های علمی و فناوری می دهد مخالف بوده و اصالت در برنامه ریزی و راهبرد دهی بر اساس سیاست های کلان و در نهایت سیاست گذاری در سطوح تاکتیکی و عملیاتی را با محوریت لیست نیازهای فعلی و آتی براساس قابلیت محوری تعریف می نماید و دارای روش تحقیق در مسائل راهبردی می باشد. زمانی که با محوریت اهمیت و نقش فناوری ها در آینده جهان برنامه ریزی ها صورت می گیرد آینده ایی غیر از آینده مطلوب خویش را برای خود رقم زده ایم و این همان بازی در زمین دشمن است.

پدافند سوم با حرکت بر روی خط نیازهای فعلی و آتی با تفکر جهان متغیر و اصلاح و رصد لیست نیازها به صورت متناوب فصلی در کنار رصد و پایش تهدیدات درونی و خارجی و آینده تهدیدات، مدیریت مبتنی بر سناریو را وارد ادبیات راهبردی و نقشه راه های نظام جمهوری اسلامی ایران کرده است و ایده "نقشه های راه تعاملی چند سناریویی دارای مکانیزم و ماشه تغییر" را ارائه داده است و معتقد است هیچ نقشه راه راهبردی روی کاغذ ترسیم نمی شود و لازم دارد تا در نرم افزار و به صورت مانیتورینگ و دارای تغییر در لحظه ارائه گردد تا پیش بینی های لازم برای تحریم ها، جنگ ها، کسری بودجه ها یا توفیق در پیشرفت در مرحله گذاری ها و لزوم شتاب گیری بیشتر نسبت به اندیشه قبلی در راهبرد دهی ها را صورت دهد.

پدافند دانایی معتقد است علم مدیریت همان قدر که برای روابط کاری و شغلی همانند مدیریت صنعتی، مدیریت دولتی، مدیریت بازرگانی، مدیریت فناوری، مدیریت منابع آب و ... رشد داشته است بایستی برای مدیریت عالم درونی انسان و تفوق آدمی بر نفس خویش نیز رشد یابد وگرنه صرف ایجاد ساز و کارها و مولفه های امنیت آفرین قانونی و نظامی نمی تواند امنیت پایدار را به ارمغان آورد از این رو در پی ایجاد گرایش مدیریت عالم درون به صورت روش مند و هم مرز با الهیات، روانشناسی، علوم شناختی، فلسفه و اخلاق می باشد.

در حوزه مدیریت همچنین پدافند سوم معتقد است که یک مدیریت نانوشته و تدریس نشده در جهان به صورت علمی و مدون وجود دارد که برپایه های تفکر مرکانتیلیستی غربی استوار است و از آن تحت عنوان "مدیریت جهانی منابع انسانی" یاد می کند که لازم و واجب است کشورهای مظلوم واقع شده به بررسی این پدیده پرداخته و راه های مبارزه و مدیریت صحیح جهانی منابع انسانی را برای دستیابی به صلح و امنیت پایدار در تمامی جهان را بررسی و مدون نمایند. این مهم حتی در مدیریت رسانه و تولیدات رسانه ایی همچون سریال های آمریکایی در دهه اخیر نیز بروز یافته است. جذب نخبگان دیگر کشورها یکی از پنج قاعده مشهور اقتصاد مرکانتیلیستی بوده است که هنوز با ترفند های مختلف همچون سیاست گذاری علم و فناوری و مدیریت گرنت ها و ایجاد جاذبه ها در کنار ایجاد ناامنی های شغلی و اجتماعی در جهان دنبال می شود.

پدافند سوم در حوزه علم سنجی، علم سنجی فعلی را علم سنجی غیرفعال می داند که صرفا آنچه گذشت پژوهش ها و سیاست گذاری های قبلی را دنبال می کند اما در اندیشه پدافند سوم علم سنجی فعال همراه با آینده پژوهی و آینده نگاری مورد هدف است. این علم سنجی می تواند به سیاست گذاری و تبیین شاخص های علم و فناوری منجر گردد و مرز خود را با کتاب سنجی و وب سنجی به وضوح مشخص نماید.

پدافند سوم یک روش ارزیابی و غربالگری فناوری ها و شاخه های علوم براساس الگوریتم شبکه های عصبی پیشنهاد می دهد تا براساس مصورسازی های علم و فناوری یعنی علم سنجی رو به جلو، نه صرفا بررسی سرگذشت و کتاب سنجی علمی، علوم و فناوری های قدرت ساز را از دیگر شاخه های علم و فناوری براساس قابلیت ها و نیازهای مورد نیاز فعل و آینده، باز می شناساند.

نظریه و بخش های تبیینی و توضیحی نظامات این نظریه نزدیک به 2000 صفحه متن می باشد که از این میزان حدود 300 صفحه تولید علم به زبان فارسی بوده است که در مراحل ابتدایی پس از بررسی عوامل موثر در مسئله یابی انجام شده در خلال پنج سال گذشته که سه سالش در مدیریت پروژه های دفاعی مرکز پژوهش های پیشرفته نخبگان جوان دانشگاه صنعتی مالک اشتر، و دو سال آن در هدایت میز فناوری های قدرت ساز مرکز تحقیقات راهبردی دفاعی  فرماندهی کل قوا گذشته است، جست و جو درمنابع کتابخانه ایی و اینترنتی در موضوعات مرتبط با موضوع بحث پرداخته شد و از میان منابع بسیار که مطالعه اولیه آن ها نشان از اهمیت شان می داد، بیش از 13000 (ده هزار) صفحه از متون قدیم (قبل از 1390) و البته بیشتر متون جدید (بعد از 1390) ترجمه شد. ترجمه ها در موضوعاتی از قبیل ادبیات علمی مدیریت و برنامه ریزی در سطح ملی-دفاعی و امنیتی، الگوها و مدل های حکمرانی، فلسفه قدرت در حاکمیت، علم سنجی، روش های آماد و پشتیبانی علمی و فناورانه عرصه های امنیتی،  گزارشات آینده پژوهانه، گزارشات و مستندات برنامه ریزی، بودجه ریزی و سیاست گذاری های علمی و فناورانه در کشورهای جهان، بررسی الگوریتم ها، اصول و مدل های نگرش در تصمیم گیری، سرمایه های انسانی، دارایی های نامشهود، نظام ملی نوآوری، فریم ورک های عملکردی در تصمیمات ملی، اتاق های فکر جهان و خروجی هایشان، مباحث علوم سیاسی، جنگ نرم، فناوری های نرم، نظامات اکتساب فناوری دفاعی در جهان، شاخص های علم و فناوری در جهان، برنامه های 20، 30 و 40 ساله در کشورهای جهان، مدیریت منابع انسانی، مدیریت فناوری، جنگ اینده، جنگ آب، امنیت آب و غذا، امنیت انرژی، فناوری های قدرت ساز و توانمند ساز، مدیریت مبتنی بر قابلیت، نقشه راه بر اساس سناریو، اقتصاد دانش بنیان، استراتژی ها برای آینده جهان می باشد.

برای پدافند سوم بیش از 66 پروژه نخبه وظیفه و کسر از دوره خدمت ضروری تعریف شده است که تعداد 37 پروژه پایان یافته است و تعداد کثیری از آن ها دارای نامه تاییدیه داوری اساتید برتر دانشگاه های دولتی و معتبر تهران می باشند. ماحصل این پژوهش ها در 10 کتاب آماده چاپ و بهره برداری می باشد.

موضوعات فارسی مطالعه شده برای این منظور در دوره دوساله گذشته شامل بیانات امام خمینی (ره) و مقام معظم رهبری، فلسفه علم و فناوری، علم دینی، فناوری در اسلام، فلسفه ذهن، علوم شناختی، اصول برنامه ریزی استراتژیک، نظریه مجموعه ها، نظریه سیستم ها، نظریه آشوب؛ نظریه سیستم های مرکب و پیچیده، روش های آینده پژوهی، علم و فناوری در روایات و احادیث، تفسیر المیزان، مجموعه آثار شهید مطهری، ترجمه تالیفات فوکو، ترجمه تالیفات بودریر، ترجمه نوشته ها و مقالات فوکویاما، ترجمه تالیفات جوزف نای، مدیریت بر مدیریت ناپذیر، جامعه شناسی نخبه کشی، فقه سیاسی، مقالات فصلنامه راهبرد دفاعی، مقالات کنفرانس های مدیریت فناوری و مصور سازی علم و فناوری، ترجمه مدیریت فناوری بروان، مجموعه گزارشات و بروشور های سازمان سنجش و وزارت علوم در خصوص ارزیابی علمی و فناورانه دانشگاه ها  شاخص های علمی، علم سنجی، مجموعه آثار در خصوص مدیریت استراتژیک دفاع مقدس چاپ دانشگاه امام حسین (ع)، نظام نوآوری، 70 کتاب و مقاله در خصوص اقتصاد مقاومتی، نوشتارهایی پیرامون مکتب انتقادی-تحلیل گفتمان- سیاست علم و فناوری-دیپلماسی عمومی-دیپلماسی فناوری، کتب راجع به چیستی و ماهیت دانشگاه و غیره که برخی در همین متن در ارجاعات آورده شده است، می باشد.

پیش فرض نظریه:

پدافند سوم این بیان که علم و فناوری و به معنای عام تر آن دانش، پیشنیاز، ضرورت و پایه اساسی هر گونه پیشرفت و توسعه اقتصادی، اجتماعی و سیاسی پایدار می باشد را به صورت پیش فرض قرار داده است.

پدافند سوم بیان می دارد برای بهره گیری از علم و فناوری در جهت تحقق اهداف انقلاب اسلامی و همچنین حرکت صحیح منطقی (بیان شده در فرمایش رهبری) در جهت نیل به تمدن نوین اسلامی، لازم دارد تا الگو-فریم ورکی[1] (چارچوبی مشخص و مدون که نحوه تعامل الگوهای برنامه ریزی راهبردی و نگرش های مدیریتی را از نگاه ماکرو و بزرگ مقیاس چشم اندازهای نظام ( ملی، تمدنی و بین المللی) تا چشم اندازهای خرد و میکرو دانشگاه ها، شرکت های دانش بنیان، سازمان های دولتی و خصوصی، شرکت ها و صنایع دولتی و خصوصی، مراکز پژوهشی و تحقیقاتی و غیره، مشخص نماید. (برنامه ریزی توامان کلان و خرد برای دستیابی به نظریات راهبردی مرجع)

در این روش چیزی شبیه به رویکرد نظریه چند سطحی در مقابل نظریه عمومی سیستم ها، مورد نظر پدافند سوم در سیاست گذاری علم و فناوری می باشد. اگرچه فرض یک سیستم برای ارائه تحلیل رابطه میان اجزاء و نظم بخشی و برنامه ریزی یک کشور یا تمدن نوین اسلامی بهتر از دیگر مفروضات است که پایه و اساس نظم بخشی را برای این امر میسر نمی سازد اما همواره دیدگاهی مارکسیستی و یا حتی لیبرال دموکراسی در این پیش فرض قرار گرفته است. برای این منظور مثال زیر را در علوم سیاسی در نظر بگیرید که در نهایت ساختارهای حکومتی و سازمان های دخیل در سیاست گذاری ها را در یک دولت چگونه تحلیل می کند:

تبیین رفتار سیاسی بر اساس نظریه عقلانی[2]

  1. جهان مادی واقعا وجود دارد و همه ی پدیده های قابل مشاهده علل مادی دارند.  (اصل موضوعه)
  2. روابط اجتماعی پدیده های قابل مشاهده هستند؛ بنابراین علل مادی دارند. (قضیه، قیاس منطقی)
  3. روابط اجتماعی را می توان بر اساس رفتارهای قابل مشاهده فردی تحلیل کرد. (اصل موضوعه)
  4. رفتارهای انسان علل مادی دارند. (اصل موضوعه)
  5. انسان موجودی حسابگر است و بنابراین با سنجشگری در تصمیم گیری های خود در پی منافع مادی خود است. (قضیه، قیاس منطقی)
  6. نهادهای  عمومی برساخته انسان هستند و در نتیجه بر اساس علایق اساسی انسان شکل می گیرند و برای تامین منافع انسان ها یا دولت ها تاسیس شده اند.  (قضیه، قیاس منطقی)
  7. دولت، احزاب سیاسی و رفتار سیاسیِ افراد مبتنی بر تعقیب منافع است.
  8. سیاست خارجی یک دولت (مثلا دولت ایالات متحده آمریکا) بر اساس منافع این دولت است و بنابراین رفتار این دولت در حمله به افغانستان دستیابی به منافع ملی این کشور است. (فرضیه یا قیاس منطقی که فرضیه مشخص پژوهش را تشکیل می دهد)

 

تفکر ملکوتی به جای تفکر سیستمی در پدافند سوم:

از سوی دیگر رویکرد نظریه سیستمی باعث می شود بخاطر اینکه سیستم دارای عملکرد بهتری شود، عدالت کمتر مورد توجه قرار گیرد و برعکس زمانی که بحث از عدالت یا نظام پاداش و تشویق می شود باز هم به علت بهبود عملکرد سیستم است و در نهایت بسیار ممکن است که انسان ها در سیستم ها نادیده انگاشته شوند و زندگی ماشینی بر زندگی انسانی تقدم می یابد. از این رو همواره در نظام اندیشگی ایی که پدافند سوم زاییده آن است به دنبال تفکر و رویکرد "ملکوتی" بوده ایم. از آنجاکه این نظریه در اصول نگرش و تبیین پدیده ها هنوز به بلوغ خود جهت بیان و پایه قرار گرفتن در نظریه پدافند سوم نرسیده است اما اندیشه اولیه اش در تمامی مباحث دیده شده است تا بحث فلسفی تفکر سیستمی وارد جریان نخبگی نظریه پدافند سوم نشود و از این رو با توجه به آیه شریفه قرآن که می فرماید: »فَسُبْحانَ الَّذِي بِيَدِهِ مَلَكُوتُ كُلِّ شَيْ ءٍ« تفکر ملکوتی را در مقابل تفکر سیستمی بیان می کند. تفکر سیستمی عدالت نسبی را دنبال می کند و عدالت نسبی همانند اخلاق نسبی شده، نمی تواند سطح حداقلی عدالت اجتماعی را در جهان گسترش دهد و هر گروه انسانی براساس منافعش این عدالت را صرفا تا حدی که مجموعه سیستمی اش کار بکند، رعایت و اجرا خواهد کرد پس در اهداف استکباری بسیار مفید بوده است. تفکر ملکوتی به صورت نظریه ایی مجزا در حال تکوین است.

افراد مشهوری در این خصوص همچون چکلند و منجرز به خطا بودن تفکر سیستمی اشاره داشته اند اما در اصلاح آن با توجه به نوع معنویتی که قبول داشته اند، خود به اشتباه رفته اند و هرگز سیستم های معناگرا یا ترکیبی نمی تواند مفهوم حقیقی مورد بحث را در برگیرد اما همین که افرادی در سطح چکلند بیان می کند  به هیچ چیز در جهان نمی توان گفت که یک سیستم است و از اثبات گرایی افراطی در علم مدیریت و برنامه ریزی به یک اثبات گرایی نسبی می رسد یا منجرز از اینکه 25 سال گذشته را در تفکر سیستمی گذرانده است اعلام شرمساری می کند بسی جای خوشحالی دارد.

رویکرد های سیستمی، به علت سیستم و زیر سیستم فرض کردن پدیده ها، نمی توانند پدیده های خرد و کلان را باهم ببینند. از این رو در این دیدگاه زمانی که قرار است در یک ابعاد ملی یا حوزه تمدنی سیاست گذاری یا برنامه ریزی شود چاره ایی نیست مگر اینکه سطوح خرد کم تاثیر انگاشته شده و باز در یک برنامه ریزی کلان استراتژی ها تبیین گردند و چنین پنداشته شود که سلسله وار از این هدف گذاری ها و سیاست نویسی ها و راهبرد دهی ها بطور زنجیر وار تمامی ابعاد از ماکرو به میکرو چیدمانی منظم می یابند و این یعنی هیچ امکان رفت و برگشتی در برنامه ریزی و راهبرد دهی از ساختارهای سطوح پایین به سطوح کلان وجود ندارد. برنامه ریزی از بالا به پایین رخ داده است. اما در رویکرد چند سطحی حداقل های مورد اشاره قابل لحاظ است. اگرچه پدافند سوم این رویکرد عرضی و چند سطحی را راه حل فعلی می داند اما به دنبال روش برنامه ریزی همزمان براساس ملکوت هر چیز و هر پدیده است تا در یکپارچگی راهبرد دهی ها و اثربخشی آن ها خللی وارد نشود و نیازها و توانایی ها و نظرات پدیده های خرد تشکیل دهنده پدیده کلی همزمان با بایدها و نبایدهای اساسی برای پدیده ها دیده شود. (جهان بینی اسلامی در مبانی تفکری و معماری راهبردی)

 رويكردهاي متعارف نظريه پردازي در مقابل رويكرد چندسطحي، يا به سطح خرد، و يا به سطح كلان توجه دارد و قادر نيست هم زمان تحليل خرد-كلان داشته باشد. رويكرد چندسطحي با ويژگي بارز نگاه ميان سطحي و چندسطحي به پديده ها ي سازماني ، در تلاش است مرز دانش سازمان را توسعه داده و طرحي نو دراندازد.

کلین و کوزلاوسکی در سال 2000 بیان داشته اند که وقتي رويكرد ما كلان يا خرد است ، تأثير نظرية عمومي سيستم ها بر علوم سازماني و فراگير ، بسيار وسيع خواهد بود اما متاسفانه اين تأثير صرفاً ، استعاره اي است . استعاره گرچه مفيد است و هر نظريه ، ريشه در استعارهاي دارد مثلا « نظريه ساختار بوروكراتيك ،» ريشه در استعارة هاي سيستم بسته  و نظریه «ساختار ارگانيك» ريشه در استعار ة هاي سيستم باز دارد – استعاره ها ، نقش كمتري را در و اصول ارائة راهكارهاي كاربرد ي ايفا مي كند و تنها يك تصوير كلي از سازمان ارائه ميدهد . اين همان دغدغه اي است كه رويكرد چند سطحي به دنبال رفع آن بوده و شكل گيري اين رويكرد ريشه در همين دغدغه دارد. برخلاف رويكرد سيستمي ، هدف اصلي رويكرد چندسطحي در علوم سازماني عبارت است از ارائة و تعريف اصولي كه ما را قادر مي سازد تا از پديده هايي كه در سطوح چندگانه سازمان قرار دارد، درك منسجم و يكپارچه تري داشته باشيم.[3]

بیان پدافند سوم:

"مجموعه فعالیت ها برای شناسایی، ارزیابی و اولویت دهی، سناریو نویسی،راهبرد دهی، برنامه ریزی و سرمایه گزاری در خلق و توسعه قابلیت های برتری ساز ملی و تمدنی از رهیافت کسب و بکارگیری فایده گرایانه و آینده نگارانه علوم و فناوری های قدرت ساز یا ایجاد علوم، روش ها و فناوری هایی نو و تا قبل از آن ناشناخته به منظور ارتقاء سطح کیفی  و بهره وری در حوزه های  امنیت در دفاع همه جانبه و ایجاد قوه برای ترس بدخواهان از نقشه ریزی تهدیدات و تحقق امکان دفاع خلاقانه یا توان کنش پیش دستانه در غافلگیری دشمن با رویکرد تغییر نگرش، قواعد یا زمین بازی که هدف چنین فعالیت هایی در وهله نخست ایجاد امکان پیشرفت و تحقق عینی آن در زندگی معیشتی آحاد ملت و به صورت جانبی از بین رفتن احتمال هر گونه تهدید امنیتی، تحریمی و یا وقوع هر نوع جنگ، می باشد."

تعریف های پایه نظامات لازم جهت تحقق نگرش پدافند سومی در کشور و برخی تئوری های لازم همانند لزوم مشارکت نخبگان در این فرایند ملی بزرگ و مهم مانند "الگوی مدیریت منابع انسانی نخبگانی شناور" و لزوم اقدام اصلاحی-مدیریتی در برخی فرایند ها مانند نگارش آئین نامه ملی "پیشنهادیه های تجاری[4]" بصورتی که برای فرایند رصد، آمایش و ارزیابی علم و فناوری های ملی کارائی داشته باشند،نیز پرداخته شده است که مستندات هریک جداگانه آماده گشته است و بر روی هر کدام حداقل چند کارشناس 18 ماه فعالیت کرده است.

در واقع "پدافند سوم"، پدافند علم، فناوری و نوآوری، هرگز قائل به ساختار آفرینی برای تحقق آمال و آرمان هایش نیست بلکه به شدت تلاش کرده است تا بیان کند که "پدافند سوم" یک نگرش است و حتی همانند "پدافند غیرعامل " نیازمند سازمان نیست بلکه همانطور که در نقشه زیر مشاهده می شود همان بازیگران دارای اختیارات فعلی در عرصه های مربوطه کافی است به ایفای نقش خویش در این الگو یا فریم ورک بپردازند. پس صرفا حرکت ها هم افزاء و استراتژی های ماکرو در استراتژی های میکرو وارد شده است و ارزیابی ها و سنجش ها به این سمت خواهد رفت که در خصوص شاخص ها و سنجه ها نیز کارهای پایه ایی انجام شده و گزارش آن نیز مهیا شده است.

 

نظریات مرجع  استفاده شده در پدافند سوم:

  1. نظریه پیچ تاریخی مقام معظم رهبری (مد ظله العالی).
  2. نظریه فطرت استاد شهید مرتضی مطهری (رحمه الله علیه).
  3. نظریه علم دینی حضرت آیت الله جوادی آملی (حفظه الله).
  4. نظریه زیباشناسی حضرت آیت الله جوادی آملی (حفظه الله).
  5. نظریه دفاع همه جانبه.
  6. نظریات امنیت اجتماعی.

 

رویکرد امنیت آفرینی در پدافند سوم:

سوال اساسی در قبال امنیت این است که پدافند سوم در راهبرد بیان شده در قبل، دفاع همه جانبه و تبیین انجام شده در امنیت با 12 مولفه قبل، با چه رویکردی امنیت را برای جمهوری اسلامی ایران در مسیر رشد و شکوفایی و نیل به تمدن نوین اسلامی ممکن خواهد نمود؟

"راهبردهای مرسوم در تببین الگوهای دفاع ملی شامل چهار راهبرد تبارمحوری، تهدید محوری، قابلیت محوری و آسیب محوری می باشد. در حقیقت دیری بود که الگو های دفاعی بیشتر کشورهای جهان بر اساس الگوی تهدید محوری بنیان نهاده می شدند اما در بیست سال گذشته با تغییر رویکرد الگوی دفاعی آمریکا از تهدیدمحوری به آسیب محوری بیشتر کشورهای جهان نیز به دگرگونی الگوی دفاعی خود دست زده اند. متاسفانه اخیرا بیان شده است که ج.ا.ا نیز بهتر است تا به سمت الگوی آسیب محورانه حرکت کند.

تفکر در پارادایم "پدافند سوم" نه تنها همانند تفکر رایج در بحث امنیت آفرینی به دنبال پاسخ های مناسب برای تهدیدات بیرونی و آسیب های درونی است بلکه توجه بیشتری را به پیش کنشگری فعال و برای جهان پسا آمریکا و جهان پسااستعمار معطوف داشته است. یعنی اگر ظرفیت و پتانسیلی برای بکارگیری و برنامه ریزی وجود دارد  پدافند سوم بر اساس مدیریت راهبردی مبتنی بر چشم اندازها، بر روی فرآوری و به فعل رسانی آن ظرفیت ها به صورت قابلیت های فعالِ بازدارنده[5] کار می کند و امنیت را صرفا در دفاع در زمان تهدید یا بروز یا کشف یک آسیب نمی بیند زیرا در این صورت با تغییرات دائمی و روز به روز تهدیدات، هزینه های گزافی به جامعه تحمیل می شود یا حتی برای پاسخگویی به آن ها به علت سرعت بالای تغییر در تهدیدات فناورانه و خلق مداوم نوآوری ها در تهدیدات عملا  این کار غیر ممکن و یا با تاخیری بیش از زمان مورد نیاز میسر خواهد شد. همچنین ممکن است نیت دشمن از بروز تغییرات سریع در تهدیدات با کمک پیشرفت ها در فناوری ها، بیش از آنکه استفاده عملیاتی از آن ها در راهبردهای نظامی اش باشد، همین مشغول کردن بنیه داخلی به تلاش برای تدارک پاسخ به آن ها باشد. از طرفی نیز توان مالی-نیروی انسانی پاسخ گویی برای تمامی تهدیدات یا تمرکز برای رفع تمامی آسیب های داخلی به صورت همزمان وجود ندارد پس تنها راه حل در کنار شناسایی تهدیدات و آسیب های اساسی و پاسخ گویی مناسب به آن ها، ایجاد قوه های تقویت کننده داخلی برای ایجاد قدرت در استحکام ساخت درونی نظام جمهوری اسلامی ایران و نیز تمدن نوین اسلامی می باشد که ایمنی را به صورت عام افزایش می دهد و راه های جدید برای ایجاد تهدیدات یا آسیب ها را قبل از بروزشان مسدود ساخته و امکان غافلگیر کردن دشمن در مواقع لازم را نیز به دست می دهد.

امام خامنه ای در دیدار با مسئولان نظامی کشور در تاریخ 10 شهریو 1395 فرمودند هم قدرت دفاعی نیاز داریم هم تهاجمی و پدافند سوم امنیت را از این مسیر دنبال می کند.

پدافند سوم معتقد است مسئله امنیت و بازدارندگی دفاعی-امنیتی انقلاب اسلامی صرفا با دفاع غیرفعال یا رو به عقب برای تهدیدات مشخص شده یا آسیب های به فعلیت رسیده هرگز محقق نخواهد شد همچنین در صورتی که تکیه بر چنین برنامه هایی باشد خلاقیت در تفکر و دکترین های دفاعی-امنیتی از بین رفته و همواره در زمین تهدیدات یا آسیب ها بازی خواهد شد. قدرت و قوه برای امنیت در پدافند سوم برای دو هدف اساسی است.

  1. قدرت و قوه برای امنیت به منظور حفظ بقا و حفظ دستاوردهای فعلی.
  2. قدرت و قوه برای امنیت به منظور حرکت و ایجاد توان حرکت رو به پیشرفت و جلو در همه ابعاد امنیت ( امنیت بهداست و درمان، اقتصاد و اجتماع (امنیت جامعه ایی-هویتی)، فرهنگ و هنر، انتظامی و نظامی، روحی و روانی، شغلی و معیشتی، مسکن و خانواده، زیست محیطی.)

تا کنون بیشتر برنامه ریزی ها در کشورهای جهان سوم تنها برای مورد اول بوده است که چندی است چین، ژاپن[6]، روسیه و دیگر کشورها متوجه این نقطه ضعف در نگرش برنامه ریزی های راهبردی و سیاست گذاری ها شده اند و برای پیش کنش گری فعال و دفاع فعال تغییر جهت داده اند. کنشگری اهمیت ویژه ایی در تعریف و تبیین وجود داشتن و نداشتن انقلاب دارد. " این واژه بسیار زیبا و اتفاقاً فارسی است. اما کنشگر به چه معناست؟ کنشگر یعنی کسی که فعل دارد، کنش دارد و فعال است.. کنشگر بودن انسان بحث مهمی است و اینکه انسان چگونه کنشگری است؟ آیا چون نفس می کشد کنشگر است؟ اینها کنشگری است یا تعقل کردن؟ تعقل، کنشگری است. انسان وقتی تعقل می کند به چه می اندیشد؟ تفکر، موضوع تفکر می خواهد یا نه؟ .( رجوع شود به ضمیمه (1) در کتاب پدافند سوم)

در حقیقت پدافند سوم می گوید زمانی که هیچ برنامه ایی برای حرکت به سمت زندگی بهتر وجود نداشته باشد حتی به رغم تفوق بر تمامی تهدیدات، خود این عدم حرکت و سکون در وضع حال، خلاف قوه خلاقیت و سعادت طلبی بشر است از این رو تهدید عظیمی از این سکون، شکل خواهد گرفت که هیچ چیز جز از تغییر ساختار نظام سکون بخش، هدف آن تهدید نخواهد بود.

 از این رو پدافند سوم در تمامی شاخه های علم و فناوری اولویت دار شده موجب قدرت آفرینی برای نظام مقدس جمهوری اسلامی و تمدن نوین اسلامی خواهد شد که مرحله ای فراتر از مسائل صرفا بازدارندگی، دفاع براساس نگرش رو به عقب (عطف به ماقبل[7]-تهدید ظاهر شده) و پدافند غیرعاملی است. در تفکر پدافند سوم  همانطور که تونی کاسال در سال 2000 گفته است "قابیت نظامی یک جزء از قابلیت دفاع ملی می باشد که به طور مشترک با دیگر اجزای قدرت ملی شکل گرفته و حفظ می گردد" (Tony Kausal,2000) نه اینکه تمامی آن تلقی گردد.

اجزاء اصلی تاثیر گذار در قابلیت امنیتی-دفاعی پدافند سوم برای جمهوری اسلامی ایران در نیل به تمدن نوین اسلامی به شکل زیر می باشد که پس از مطالعه مولفه های موثر در قابلیت دفاعی هشت کشور آمریکا، فرانسه، آلمان، انگلستان، استرالیا، ژاپن، کره و سنگاپور تعریف گردیده اند.

 

دستاوردهای نظریه پدافند سوم، پدافند دانایی:

  1. "روش تحقیق مسائل راهبردی در سطح حکمرانی-تدبیر امور". این مهم در کتاب پدافند سوم جلد دوم در مراحل پایانی نگارش می باشد.
  2. "تفکر ملکوتی" بجای تفکر سیستمی که در متن توضیح داده شد.
  3. "هوش پژوهشی" که برای اولین بار در جهان در نگرش پدافند سوم در حدود دوسال گذشته بوجود آمده است. الگوی مدیریت راهبردی پژوهش و تحقیقات است که در حال توسعه است. علاوه بر بحث تئوریک دارای یک نرم افزار ملی است که مراحل ابتدایی تولید آن آغاز شده است. متاسفانه شش ماه پیش، برای اولین بار بعد از بیان و تعریف "هوش پژوهشی" در نگرش پدافند سوم، وبگاه ساینز دایرکت هم عنوانی مشابه را برای خود ایجاد کرده است که آن هم مراحل توسعه ایی اولیه را می گذراند اما هرگز همانند بیان پدافند سوم ناظر به بحث های کلان برنامه ریزی ملی و تمدنی و رسوخ چشم اندازهای ماکرو در چشم اندازهای میکرو نیست. کتاب هوش پژوهشی در مراحل نهایی می باشد.
  1. "مسجد علم و فناوری -کلژ ایرانی" یا همان حوزه علوم عقلی و نقلی که در متن توضیح داده می شود که به عنوان یکی از ساختارهای نخبگانی لازم و واجب برای ایجاد امکان هماهنگی و تولید گپ های معرفتی در علوم و فناوری ها بایستی تشکیل گردد همچنین در الگوی هوش پژوهشی و نظام آمایش سرمایه های انسانی و اجتماعی و نیز در شبکه نخبگان و خبرگان جوان پدافند سوم نقشی کلیدی و بسیار حساس ایفا می کند و امکان شناختن نخبه و خبره را میسر می سازد. در خصوص الگوی سازمانی و نحوه فعالیت آن طراحی هایی صورت گرفته است که هنوز نهایی نشده است. همچنین طراحی معماری خاص آن نیز اتودهایی زده شده که هنوز نهایی نشده است. الگوی وقف علمی در آن مورد هدف برای سازه و ساختار مدیریتی اش در نظر است.

 

  1. "الگوی مدیریت منابع انسانی نخبگانی شناور" که حل کننده معضل نخبگان در کشور و حوزه تمدنی می باشد. این الگو با عدم اتکاء به عنصر مالی همانند لیگ فوتبال، در ساختاری شبیه به بیمه و اصل عدد بزرگ در اقتصاد، موقعیت های شغلی نخبگانی را در شرکت ها و سازمان های دولتی و خصوصی بدون اعمال سیاست از طریق اجبار یا ابلاغ، ایجاد می نماید و طبق الگوریتمش به نخبگان و کارفرمایان هر دو، بها داده است.پنج نفر کارشناس ارشد از حوزه مدیریت منابع انسانی، حقوق و مهندسی که خود از نخبگان بوده اند در مدت 18 ماه بر روی این الگو کار کرده اند و هم اکنون در حال تعریف به عنوان پایان نامه کارشناسی ارشد در دانشکده مدیریت برای یک دانشجو و ادامه کار می باشد.
  1. "ذخائر استراتژیک مغزی تصمیم گیری های راهبردی" نام پروژه ایی است که طرح واره آن در دست آماده سازی می باشد و مطالعات اولیه اش صورت گرفته است، در این طرح می توان الگوی تصمیم گیری افراد خبره و سرشناس که در زمان های حساس تصمیمات ارزنده ایی اتخاذ کرده اند را به عنوان ذخائر راهبردی به صورت نرم افزاری از ایشان کسب نمود و برای سال ها و حتی در نبود ایشان مسائل تصمیم گیری های حساس را از الگوی نرم افزاری ذهنی آن شخص پرسید و با درصد خطای کمی بتوان به آن اعتماد نمود. فرض کنید اگر برای امام خمینی (ره) حداقل با 20 الی 30 دصد خطا هم چنین برنامه ایی تولید می شد چقدر می توانست مفید فایده باشد.
  1. راهبرد طرح نامه های تجاری ملی هدفمند SIBP، در این روش که با استفاده از تئوری مدیریت یکپارچه IBP طرح های تجاری به طراحی یک روند جهت تولید طرح نامه های تجاری استراتژیک یا همان راهبردی دست زده می شود بار هزینه ایی رصد و آمایش علم و فناوری را در پدافند سوم برای تصمیم گیری ها و اولویت گذاری ها کمتر می نماید.

 

  1. تولید تعداد کثیری نقشه های حوزه های علمی و فناوری. (Technology mapping) رصد حوزه های علم و فناوری.

 

برای دریافت فایل به صورت کامل کلیک کنید

بسمه تعالی
با عرض سلام و آرزوی سلامتی ، تکیه بر علم و فناوری به منظور ایجاد بازدارندگی و به نوعی تشکیل لایه سوم پدافند برای یک کشور امری عقلایی است که عقل سلیم براحتی آنرا می پذیرد . اما یادآوری دو نکته ضروری است که به عرض میرسد . تکیه بر علم و فناوری نباید آنقدر توجه شود که عامل اصلی قدرت ج.ا.ا که همان قدرت فرهنگی مبتنی بر شهادت طلبی عاشورایی است فراموش و یا کمرنگ گردد ، شاید به همین علت است که از علم گاها به عنوان حجاب اکبر یاد شده است . لذا باید به این تکیه گاه به عنوان مکمل قدرت ایمانی برای کشور نگاه شود . مورد بعد این است که اگر با نگاه قابلیت محور به دنبال فهرستی از علوم و فناوریها باشیم با مفهوم واقعی قابلیت محوری مغایر است و این اشتباهی است که در اکثر محافل علمی مرتکب شده اند . با نگاه قابلیت محور باید به دنبال ایجاد و تعریف موتورهای محرک جامعه علم و فناوری کشور بود تا با حرکت این موتور محرک ، علوم و فناوریهای قدرت ساز شناسایی و سپس پدیدار گردند . برای تشریح موتور محرک مورد بحث به قابلیت محوری در حوزه نظامی نگاهی میافکنیم . در حوزه نظامی ، قابلیت یعنی مجموعه مولفه های دکترین ، سازمان ، آموزش ، مواد و تجهیزات ، رهبری ، کارکنان و تسهیلات که باختصار حروف DOTMLPF خوانده می شوند . این مولفه ها از جنس مدلهای ذهنی و مجموعا فرهنگ زبان مشترک جامعه نظامی را تشکیل میدهند . به بیان دیگر زبان مشترک جامعه نظامی دارای یک محور فرهنگی است که عوامل فوق میباشند . هر جامعه ای برای زندگی نیاز به موتور پیشران فرهنگی دارد که باآنها زندگی می کند . لذا جامعه علم و فناوری کشور نیز نیاز به موتور پیشران و محرک مشابه جامعه دفاعی دارد تا با کمک آن زنده بوده و با پویایی بتواند ضمن شناسایی علوم و فناوریهای قدرت ساز برای پیاده سازی فناوریهای شناسایی شده همت گمارد . تعریف مولفه های موتور محرک جامعه علم و فناوری، یا همان فرهنگ جامعه علم و فناوری کشور امر مهمی است که باید به آن همت گمارد تا هدف نظریه پدافند سوم محقق گردد ، ان شا الله . ارادتمند حشمتی

افزودن دیدگاه جدید

7 + 10 =
این سوال ساده ریاضی را حل کنید و نتیجه را وارد کنید. مثال: برای 4+8 عدد 12 را وارد کنید.