(دکترین و راهبردها) نشست علمی

در جهان معاصر امروزی علم و فناوری از مبانی قدرت ملی کشورها به شمار می­رود. این موضوع از ماهیت متحول قدرت (نرم­افزارانه شدن قدرت) نشأت می­گیرد. دارابودن علم و فناوری به کشور توان استحکام­بخشی می­دهد. درواقع دولت­های دارای علم و فناوری می­توانند خود را در قبال تهدیدات درونی و بیرونی مصون کرده تا درنهایت ضریب امنیت ملی آن­ها تقلیل نیابد.

برنامه هسته­ای جمهوری اسلامی ایران یکی از موضوعات کلان و هستی­شناسانه­ای است که نیازمند توجه دقیق و موشکافانه به ابعاد مختلف آن است. یکی از شیوه­های بررسی دقیق این موضوع نگاه از منظر دکترینی است. این­که آیا جمهوری اسلامی ایران در زمینه هسته­ای دارای دکترین مشخص و مکتوبی است و درصورت نبود چنین امر مهمی برمبنای چه اصول و مبانی برنامه هسته­ای را هدایت می­کند از جمله سوالات مهمی است که تلاش شده در این گزارش به آن پاسخ داده شود.

رأی مثبت مردم بریتانیا به خروج از اتحادیه اروپا (بریکسیت) یکی از مهم­ترین وقایع چند سال اخیر به شمار می­رود که می­تواند آثار راهبردی متعددی را در ابعاد سیاسی، اقتصادی و ... در سطح جهانی و منطقه­ای برجای بگذارد. گفتنی است که بریکسیت در عین حال که زاینده تحولات پسینی است می­تواند زاییده تحولات پیشینی نیز باشد. بنابراین توجه به هر دو جنبه مسأله حائز اهمیت است. در این گزارش ابتدا به علل داخلی، نهادی و منطقه­ای بریکسیت و سپس سناریوهای پیش­رو با توجه به شاخص­های موجود پرداخته شد.

یکی از مهم ترین تهدیدات منطقه ای جمهوری اسلامی ایران، ایجاد و گسترش گروهک­های تکفیری-تروریستی است، که مهار آن علاوه بر ریشه­یابی ماهیت شکل گیری این جریانات، مستلزم جریان شناسی شیوه­های تبلیغاتی آن در فریب و جذب افراد است که با آگاهی بتوان بسته سیاستی منسجمی برای مقابله موثر با تبلیغات اثرگذار این گروهک های تکفیری تهیه و تبیین نمود.

معضله امنیت در دولت‌های ایرانی طی 5 قرن اخیر، پیوسته، دائمی و مهمترین اولویت رهبران ایران را تشکیل داده است. هرگاه حکومت مرکزی ایران دچار ضعف ‌شده، تجاوزات سرزمینی به ایران توسط کشورهای متخاصم هم آغاز ‌شده است. تدبیر دولت‌های ایران تا پیش از انقلاب اسلامی مبادله تجارت در برابر امنیت بوده است. در اکثر مواقع اما این مبادله منجر به ناامنی بیشتر برای ایران می‌شده است.

تحولات منطقه موسوم به بیداری اسلامی یکی از رویدادهایی است که بر تشدید مناقشات میان بازیگران  منطقه ای و فرامنطقه ای تأثیرگذار بوده است. به نظر می رسد توافق هسته ای بر شدت مناقشات و ائتلاف سازی های منطقه ای حداقل در یک بازه زمانی کوتاه مدت افزوده است. دلیل این موضوع به عدم قطعیت تحلیلی و گریزناپذیر شدن ایجاد ائتلاف های  هویتی منطقه ای رقیب برمی گردد.

یکی از مفروضات دکترینی ج.ا.ایران این است که مواضع مقام معظم رهبری در طول سالیان متمادی می­تواند مبنایی برای استخراج مولفه­ها و بنیادهای امنیت ملی ج.ا.ایران باشد. البته بایستی آن جنبه از مواضع و بیانات مقام معظم رهبری که بعد دکترینی و گفتمان­ساز داشته، موردتوجه قرار گیرد. در واقع برخی از مواضع مقام معظم رهبری که در زیر به آن­ها اشاره خواهد شد مواضعی هستند که مجموعاً یک منظومه فکری را تشکیل داده و جنبه دکترینی دارند.