(دکترین و راهبردها)میز تخصصی

در طول تاریخ در روابط ایران و روسیه فراز و نشیب های زیادی وجودداشته که البته اغلب کفه تراوز به نفع روس ها و به ضرر ایرانی ها بوده است. به عبارت دیگر، روس ها همواره از موضع قدرت و بالادستی به روابط با ایران می نگریستند. اما شرایط کنونی جهان و منطقه نوع دیگر از روابط بین ایران و روسیه را رقم زده و می توان گفت از حالت رابطه یکطرفه و قدرتمندانه روسیه به رابطه دوطرفه ویاحتی به سمت یک رابطه استراتژیک حرکت می نماید.

   کارشناسان معتقدند شرایط داخلی و خارجی رژیم صهیونیستی در حال حاضر به گونه ای است که فرصت های این رژیم برای غلبه بر تنگناهای امنیتی و در عین حال افزایش فشار به محور مقاومت روند تصاعدی یافته است. از این رو، بعید است سران صهیونیستی در چارچوب یک محاسبه عقلانی دست به اقدام نظامی جدی که منجر به از دست رفتن این فرصت ها گردد، بزنند. در مقابل، برخی معتقدند رژیم صهیونیستی از درون تحولات کنونی منطقه فرصت ها و مخاطراتی را به طور همزمان برای خود می بیند که جمع جبری آن زمینه های اقدام نظامی احتمالی از سوی این رژیم علیه گروه های مقاومت را بیشتر می کند.

برجام به عنوان توافقی بین ­المللی در فضایی شکل گرفت که تضادهای ایران و کشورهای غربی و به ویژه آمریکا به اوج خود رسیده بود. درواقع، دست ­یابی به توافق در شرایط تخاصم می­ تواند از تشدید فضای تنش میان طرفین جلوگیری کرده و معمای امنیت را تقلیل دهد. اما این به معنای شفاف­ تر شدن فضای راهبردی میان آن­ ها نبوده بلکه در مقاطعی می ­تواند به تشدید ابهامات راهبردی بینجامد که خود تضمین ­کننده اجرای توافق است. به نظر می ­رسد برنامه موشکی ایران همان ابهام راهبردی است که می ­تواند اجرای برجام را تضمین کند.

مسأله ملی مهم ­ترین عنصر در شناخت قدرت ملی کشور است. به موازات کاهش اهمیت مرزها در فرآیند جهانی شدن مسأله ملی پررنگ شده است. این موضوع همانند شمشیر دولبه است که در صورت حل آن قدرت ملی کشور افزایش و عدم حل آن به چالشی ملی بدل می شود. اما حل این چالش در ایران تابع سه عنصر نظام بین الملل و فرآیند جهانی شدن (جهان بومی شدن)، ساختار نظام سیاسی و طیف نخبگان و حاملان اندیشه های مدرن است. با گذشت زمان به نظر می رسد نقش عنصر نظام بین ­الملل و جهانی شدن در میان عناصر سه­گانه بالا پررنگ تر شده است.

یکی از مهم ترین تهدیدات منطقه ای جمهوری اسلامی ایران، ایجاد و گسترش گروهک­های تکفیری-تروریستی است، که مهار آن علاوه بر ریشه­یابی ماهیت شکل گیری این جریانات، مستلزم جریان شناسی شیوه­های تبلیغاتی آن در فریب و جذب افراد است که با آگاهی بتوان بسته سیاستی منسجمی برای مقابله موثر با تبلیغات اثرگذار این گروهک های تکفیری تهیه و تبیین نمود.

ایده همسایگی برگرفته از نظریه چینی در روابط بین­الملل است؛ برمبنای این ایده دولت­ها تلاش دارند نه بر مبنای الگوهای مبتنی بر هژمونیک­گرایی بلکه با مرجع­کردن قدرت خود در سطح منطقه­ای و جهانی به الگویی پایدار از همکاری میان دولت­ها دست یازند. کاربست آن در سیاست خارجی ایران به دلیل محیط پرآشوب منطقه هرچند مشکل اما گزینه­ای مطلوب برای سیاست خارجی ج.ا.ایران به شمار می­رود. زیرا با اصول حاکم بر انقلاب اسلامی و اندیشه­های امام و مقام معظم رهبری قابلیت انطباق بیشتری دارد.