(بررسی محیط پیرامونی)نشست علمی

در تاریخ 26/01/96 نشست هم­اندیشی با دعوت "میز مدیریت دانش" گروه مدیریت راهبردی و منابع انسانی مرکز تحقیقات راهبردی دفاعی توسط " امیر دریادار دوم بازنشسته دکتر محمّد صدری" (مشاور عالی فرماندۀ کل ارتش جمهوری اسلامی ایران و رئیس سابق ادارۀ تحقیقات و جهادخودکفایی آجا) با حضور جمعی از فرماندهان، مدیران، کارشناسان­ارشد، صاحب­نظران و مدعوین محترم از واحدها و سازمان­های مختلف ستادکل نیروهای مسلح، ارتش جمهوری اسلامی ایران، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح، نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران و سایر واحدها و ساز

شکل گیری کودتا در کشوری که در خلال سال های اخیر تلاش می کرد تا خود را ناجی مردم منطقه و عثمانیِ جدید معرفی کند، سبب شد تا پرسش هایی مبنی بر پیامدهای منطقه ای و فرامنطقه ای آن را  سرتیتر اخبار سیاسی و حرف و حدیث سیاستمداران قرار دهد. بررسی کودتا و واکنش ترکیه و دیگر کشورها در قبال آن، نشانگر این است که اگرچه این کودتا از وجهه و جایگاه بین المللی ترکیه در دو حوزه منطقه ای و بین المللی خواهد کاست، امکان اینکه اردوغان سیاست خارجی خود را در این دو منطقه تغییر دهد را نیز بیشتر ساخته است.

از زمان روی کار آمدن حاکمیت جدید در عربستان یعنی ملک­سلمان با تغییرات بسیاری در ساختار قدرت کشور عربستان ایجاد شد. این تغییرات منجر به جوان­گرایی در حاکمیت عربستان شده و به ویژه دو نفر اینجا نقش مهمی را ایفا می­کنند: محمدبن سلمان جانشین ولیعهد عربستان و وزیر دفاع عربستان و رئیس شورای اقتصادی عربستان که عملاً نبض امور اقتصادی، امنیتی و نظامی عربستان را در اختیار دارد و محمد­بن نائب ولیعهد عربستان؛ فردی که سابقة طولانی در زمینة امور امنیتی و اطلاعاتی داشت و عملاً در صحنة داخلی عربستان همه کاره است.

گزارشی که عربستان ارائه داده است شبیه به همان ناشی­گری است که مکرراً در منطقة غرب آسیا و مخصوصاً در محوریت کشورهای عربی شاهد آن هستیم. این اشتباه را در سطح گسترده اتحاد جماهیر شوروی قبل از فروپاشی انجام داد، که نتیجه­اش به فروپاشی شوروی ختم شد. در اوایل دهة1970 شاه مخلوع در ایران انجام داد، باز هم همین اتفاق افتاد. زیرا عربستان روشی که در این گزارش درپیش گرفته است، کپی­برداری از روش مکنزی است که در سه چهار دهة قبل در برخی کشورهای اروپایی تست شده است.

روابط عربستان سعودی با رژیم صهیونیستی در جهت تقابل با جبهه مقاومت و افزایش ایران­هراسی و  شیعه­هراسی است که نتیجه آن حفظ امنیت رژیم صهیونیستی و اجرای جنگ­های قومی- مذهبی است. اگر به ساختار نظام عربستان و ژئوپلیتیک عربستان نگاه کنیم، می­بینیم که بین عربستان و رژیم صهیونیستی نمی­تواند تضادی وجود داشته باشد.

آمریکا در حال خروج از منظقه غرب آسیا نیست، بلکه در حال تغییر نقش در منطقه بوده و به همین دلیل روش جنگ آمریکا در منطقه تغییر کرده است، یعنی اعتماد و اتکای بیشتری به بازیگران متحد منطقه­ای و شرکای محلی دارد. آمریکا در حال حاضر تمرکز جدی نسبت به خلیج­فارس دارد و به همین دلیل تلاش می­کند توان ایران را از طریق بازیگران منطقه­ای مثل عربستان سعودی کاهش دهد.

اساسا حزب الله لبنان از زمان تاسیس در دهه 1980 میلادی تاکنون به دلیل ماهیت وجودی و ساختارها و رویکردهای حاکم بر آن چندان مورد استقبال کشورهای عربی قرار نگرفت. تنها چند کشور عربی و آن هم به صورت موردی روابط محدودی با حزب الله تعریف کردند. حتی پیروزی های حزب الله در مقابل رژیم صهیونیستی در سال های 2000 و 2006 میلادی نه تنها مورد استقبال آنان قرار نگرفت، بلکه آن را به زیان منافع خود دانستند. اما در این میان، وضعیت سوریه کاملا متفاوت بود.